– Opracowaliśmy w NASK grę planszową dla dzieci. Wiecie, jakie to wyzwanie? – zwrócił się do uczestników gali Radosław Nielek, dyrektor NASK podczas otwarcia wydarzenia. – Bo farba na kartach nie może być toksyczna, a elementy muszą być na tyle duże, żeby dziecko ich nie połknęło. Nikt nie polemizuje z tym, że jeśli przygotowujemy coś dla dzieci, to musimy spełnić takie wymagania.   

– Ale co zaskakujące – nie ma wymagań w internecie, np. nie ma obowiązku weryfikacji wieku – mówił dyrektor Nielek. – Oczywiście, jest obowiązek prawny, ale on sprowadza się do kliknięcia i potwierdzenia wieku, np. 15 czy 18 lat. Nie ma obowiązku kontroli jak funkcjonują algorytmy dotyczące udostępniania treści dla niepełnoletnich. Nie ma obowiązku kontrolowania sztucznej inteligencji, której przecież dzieci używają coraz więcej. Próbując wprowadzać takie regulacje, takie zabezpieczenia, spotykamy się z dużym oporem tych, którzy na braku tych regulacji zarabiają. Postaramy się to zmienić – zadeklarował.

Razem dla dzieci

Po raz 22. eksperci z sektora edukacyjnego, NASK, Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę i innych organizacji pozarządowych oraz administracji publicznej, pracowali nad rozwiązaniami dotyczącymi bezpieczeństwa w internecie. Pod hasłem „Działajmy razem” zgromadzili się ludzie, którym – mówiąc najprościej – zależy na dzieciach.

– Nie w zakazach cel i rozwiązanie, ale w zrozumieniu – mówił Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji. Wicepremier podkreślał, że bezpieczeństwo dzieci w internecie to wyzwanie obywatelskie i zadanie dla nas wszystkich.

– Niektóre dzieci już w wieku 5 lat dostają telefon do oglądania bajek, a smartfona – jak wynika z badań NASK – w wieku 9 lat. To my, rodzice i starsi, dajemy im ten telefon do ręki. Skoro przyzwalamy, to znaczy, że akceptujemy. I nie o brak akceptacji chodzi, ale o zrozumienie problemu i odpowiedzialność za młodego człowieka – zaznaczał.

Dziś, kiedy świat zadaje sobie pytania o sztuczną inteligencję i jej wpływ na dzieci, o nadmierne publikowanie wizerunku dzieci w sieci czy o korzystanie z telefonów komórkowych w szkole, wspólne działanie jest kluczowe. Wspólne, a więc administracji publicznej, edukatorów, organizacji pozarządowych. Podczas gali Dnia Bezpiecznego Internetu obserwacje i ostrzeżenia specjalistów wybrzmiały głośniej niż zwykle.

Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji na DBI.

Dzieci potrzebują zasad

Według badań NASK dziecko spędza w sieci niemal 5 godzin dziennie, a swój pierwszy smartfon dostaje jeszcze przed 9. urodzinami. Cyberprzemoc to codzienność wielu dzieci i nastolatków. Ale połowa z nich nie mówi nikomu o agresji, której doświadcza w sieci. Hejt, patostreamy czy pornografia to treści, na które dzieci nie są gotowe psychicznie.

– Dzieci widzą nas, rodziców, jako agresora, kogoś, kto chce narzucać swoje rozwiązania, zakazywać dostępu do mediów, a przy tym jest niedoinformowany. Naszą rolą i obowiązkiem jest im wyjaśniać, dlaczego potrzebują wsparcia w zadbaniu o swoją cyfrowa higienę i dlaczego to ważne – podkreślała Rywczyńska. – Rodzice dziś nieco halucynują, jak sztuczna inteligencja. Trochę im się wydaje, że coś robią, że wprowadzają jakieś zasady, ale rozdźwięk między deklaracjami rodziców, a poczuciem wspólnie wypracowanych zasad przez nastolatków, jest bardzo duży. Dla dzieci często nasze postawy w sieci są niezrozumiałe, niespójne i nieczytelne. Ale równocześnie same dzieci mówią, że ich potrzebują. I jeśli zostaną wspólnie wypracowane, to będą przez nie respektowane.

Anna Rywczyńska z NASK z Miłoszem Kozikowskim.

15 powodów

Dzień Bezpiecznego Internetu to ogólnoświatowa akcja, która tak naprawdę trwa cały rok. Bo działania w zakresie bezpieczeństwa dzieci w internecie są potrzebne codziennie. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę startuje z kampanią „15 powodów”, która uczy o zagrożeniach social mediów dla młodych użytkowników oraz postuluje wprowadzenie rzetelnych mechanizmów potwierdzania wieku i ustalenia go na poziomie minimum 15 lat.

– Krzywda dzieci w internecie dzieje się codziennie i na ogromną skalę. Z naszych analiz wynika, że wykorzystywania seksualnego online doświadczyła co 7 dziewczynka i co 10 młody człowiek w Polsce. Dzieje się to głównie w mediach społecznościowych. Dlatego w kampanii 15 powodów pokazujemy katalog realnych zagrożeń i jasno mówimy: to dzieci nie są rozwojowo gotowe na to pełne zagrożeń środowisko. Platformy nie weryfikują wieku, są projektowane w sposób wciągający i uzależniający, a sama edukacja na temat zagrożeń nie wystarczy. Potrzebna jest systemowa zmiana i realna odpowiedzialność dostawców usług, by bezpieczeństwo dzieci było uwzględnione już na etapie projektowania platform. Apelujemy także do ustawodawców, żeby te kluczowe zmiany wprowadzić, ale też, przede wszystkim, je egzekwować – mówi Łukasz Wojtasik, koordynator programu Dziecko w Sieci Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.

Nie tylko jeden dzień w roku

Gala to nie jedyne działanie NASK i Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę w ramach Dnia Bezpiecznego Internetu. Każdego roku rejestrowane są tysiące warsztatów zajęć edukacyjnych, kampanii informacyjnych czy konkursów dotyczących bezpieczeństwa w internecie, organizowanych przez szkoły, organizacje pozarządowe, firmy i osoby prywatne.

Obchodzony w tym roku pod hasłem „Działajmy razem!” DBI jest wyjątkową okazją do podkreślenia jak ważna jest współpraca – państwa, organizacji i ekspertów – w kształtowaniu bezpiecznej i świadomej obecności dzieci i młodzieży w cyfrowym świecie. Dzień Bezpiecznego Internetu (DBI) ustanowiony został z inicjatywy Komisji Europejskiej w 2004 roku. Obchodzony jest w ponad 180 państwach. Organizatorem wydarzenia w Polsce od 2005 roku jest Polskie Centrum Programu Safer Internet (PCPSI), które tworzą Państwowy Instytut Badawczy NASK oraz Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, w ramach unijnego programu „Digital Europe”.

dr Adam Jatowt