Cyfrowa przyszłość pisana wspólnie. NASK na IGF 2025 w Norwegii

Tegoroczna edycja ma szczególny charakter – to jubileuszowe, dwudzieste spotkanie IGF. Forum, które startowało  jako eksperyment Organizacji Narodów Zjednoczonych, dziś jest nie tylko stałym punktem w kalendarzu globalnych wydarzeń technologicznych, ale też symbolem dojrzewania cyfrowego świata. To tu od dwóch dekad rozgrywa się najważniejsza debata o przyszłości internetu – oparta na dialogu, otwartości i współodpowiedzialności. I właśnie dlatego jubileuszowa odsłona IGF przyciąga tak dużą uwagę – z rekordową liczbą uczestników, nowymi tematami i wyraźnym pytaniem: co dalej? 

Premier Krzysztof Gawkowski w wystąpieniu mówił o potrzebie większej odpowiedzialności i równowagi w świecie, który pędzi z rozwojem technologicznym szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. 

– Podczas wielu rozmów, zarówno tych oficjalnych jak i nieoficjalnych mocno wybrzmiewa, że musimy mądrze wyważyć szanse, jakie daje rozwój cyfrowych społeczeństw z zagrożeniami. Nie możemy zamykać oczu i zostawiać wszystkiego na żywioł – podkreśla premier. 

IGF – Coś więcej niż konferencja

Internet Governance Forum to jedno z najważniejszych globalnych wydarzeń poświęconych przyszłości internetu. Od 2006 roku przyciąga uczestników ze wszystkich kontynentów – w ostatnich edycjach brało udział od 1 500 do nawet 9 000 osób, zarówno stacjonarnie, jak i online. To jedyne takie forum, gdzie rządy, sektor prywatny, organizacje społeczne i środowiska naukowe rozmawiają przy jednym stole – na równych zasadach. 

To tutaj padają pytania o granice wolności słowa, odpowiedzialność platform cyfrowych, prawo międzynarodowe w sieci czy rozwój sztucznej inteligencji bez szkody dla praw człowieka. A efekty tych rozmów przekładają się na konkretne polityki – IGF ma realny wpływ m.in. na rozwój regulacji w krajach Globalnego Południa czy budowę zaufania wokół wdrażania zasad międzynarodowego prawa cyfrowego. 

– IGF to zderzenie kultur, interesów i opinii. Rozmawiamy z przedstawicielami biznesu, społeczeństwa obywatelskiego i rządów. Często okazuje się, że pomimo pozornych różnic mierzymy się z podobnymi wyzwaniami dotyczącymi cyberbezpieczeństwa czy ochrony dzieci w sieci — zaznacza Iwona Prószyńska, ekspertka NASK.

To forum służy nie tylko wymianie poglądów na temat potrzebnych zmian – ale do ich inicjowania. I właśnie dlatego NASK jest tu obecny. 

Od internetu do odpowiedzialności

Na globalnej mapie wyzwań cyfrowych nie ma już tematów neutralnych. Każda decyzja – dotycząca danych, algorytmów, moderacji treści czy sztucznej inteligencji – niesie za sobą konkretne konsekwencje społeczne, polityczne i etyczne.  

Tegoroczna edycja przebiega pod hasłem „The Internet We Want – Empowering All People”, a więc wizji internetu, który ma być dostępny, bezpieczny i sprawiedliwy. W dobie konfliktów geopolitycznych, komercjalizacji danych i gwałtownego rozwoju generatywnej AI, to hasło nie brzmi jak slogan – to realne wyzwanie. Jak stworzyć internet, który służy ludziom, a nie tylko interesom? Jak zachować równowagę między wolnością słowa a ochroną praw? Jakie prawo obowiązuje w cyfrowej przestrzeni – i kto je egzekwuje? 

Jednym z kluczowych tematów tegorocznego IGF jest właśnie rola prawa międzynarodowego i mechanizmów wielostronnych w zarządzaniu internetem. W centrum tych rozważań znalazła się debata „Multistakeholder Governance & International Law in Cyberspace” z udziałem przedstawicieli ICANN, Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, polskiego MSZ i NASK. 

– Udział w tej sesji to nie tylko zaszczyt, ale i realna szansa, by podkreślić, jak ważną rolę odgrywa prawo w budowaniu odpowiedzialnej i bezpiecznej przestrzeni cyfrowej – mówi Maciej Groń, ekspert ds. regulacji prawnych i współpracy naukowej w NASK. – Tylko współpraca rządów, organizacji społecznych, biznesu i nauki pozwala odpowiedzieć na globalne wyzwania internetu. Wspólne tworzenie otwartych, opartych na prawach człowieka zasad to fundament przyszłości cyfrowego świata. 

Z perspektywy NASK, który od lat angażuje się w międzynarodowe prace nad cyberbezpieczeństwem, walką z dezinformacją i etycznym rozwojem AI, budowanie wspólnych ram działania to nie jest teoria – to codzienna praktyka. Ale żeby prawo miało sens, musi być respektowane ponad podziałami. A żeby tak się stało – potrzebna jest rozmowa. 

IGF Village – Cyfrowe bezpieczeństwo zaczyna się od rozmowy

Wśród setek inicjatyw prezentowanych w IGF Village tylko niektóre naprawdę zostają w pamięci. Takie, które nie tylko mówią o wartościach, ale potrafią wywołać refleksję, emocje i działanie. I właśnie na tym koncentruje się obecność NASK w Lillestrøm – nie na katalogu projektów, lecz na pokazaniu, że odporność cyfrowa to konkretna, ludzka sprawa. 

Jednym z jej elementów jest warsztat współorganizowany przez NASK w ramach sieci Insafe: „Protecting children from online sexual exploitation, including livestreaming spaces” (Ochrona dzieci przed wykorzystywaniem seksualnym w internecie, w tym w przestrzeniach transmisji na żywo). To sesja, w której wypowiadają się eksperci z różnych państw, dzieląc się doświadczeniami i rekomendacjami – temat trudny, rzadko obecny w mainstreamowej debacie, a przecież aktualny. 

Rozmowa o cyfrowym bezpieczeństwie nie musi zaczynać się od eksperckiego raportu. Czasem wystarczy jedno pytanie – na przykład z Cybersecurity Awareness Quiz (Quizu wiedzy o cyberbezpieczeństwie), który przyciąga odwiedzających do stoiska NASK. 

– Quiz spotyka się z entuzjastycznym odzewem – uczestnicy nie tylko sprawdzają swoją wiedzę, ale też inspirują się do rozmów o bezpieczeństwie online. Największe emocje wywołuje pytanie o najbezpieczniejsze hasło. – opowiada Anna Felkner, dyrektorka Pionu Badań i Rozwoju Cyberbezpieczeństwem w NASK. 

Na drugim końcu spektrum – równie niepozorne, ale wywołujące silne reakcje – znajduje się symboliczny digital detox (cyfrowy detoks). Uczestnicy proszeni są o chwilowe odłożenie telefonu i zmierzenie się z własnym cyfrowym nawykiem. 

– Nie robimy tego po to, żeby powiedzieć: internet jest zły. Robimy to po to, żeby przypomnieć, że człowiek ma pierwszeństwo – jego koncentracja, jego odpoczynek, jego emocje. To mały gest, który u wielu osób zostaje na długo – mówi Anna Rywczyńska. 

Wszystko to razem tworzy coś więcej niż stoisko. To przestrzeń, w której ludzie z różnych części świata – od Brazylii po Bangladesz – zatrzymują się na chwilę i myślą: „u nas jest podobnie”. Bo choć języki i systemy prawne są różne, pytania o cyfrową przemoc, prywatność dzieci czy zdrową relację z technologią są dziś takie same wszędzie.  – Rozmowy na naszym stoisku pokazują, że temat ochrony dzieci w sieci porusza ludzi niezależnie od języka, kultury czy kontynentu – zauważa Julia Piechna z NASK. 

I  właśnie tu pojawia się pytanie, które coraz częściej zadają nie tylko eksperci, ale też rodzice, nauczyciele i młodzi ludzie na całym świecie:  – W dobie sztucznej inteligencji i rosnącej automatyzacji, pytamy: jak skutecznie chronić dzieci przed zagrożeniami, których jeszcze kilka lat temu nie było? – dodaje. 

Cyfrowy świat, realna obecność

IGF nie tworzy prawa. Nie wydaje rezolucji. Nie przyjmuje strategii. A mimo to właśnie tu dzieją się rzeczy, które kształtują przyszłość internetu. Bo żeby powstały dobre rozwiązania, najpierw musi się wydarzyć coś dużo trudniejszego – rozmowa. Szczera, wielostronna, czasem niewygodna. Taka jak na Internet Governance Forum. 

– Internet Governance Forum to przestrzeń wielogłosowego dialogu, w której spotykają się przedstawiciele różnych sektorów, środowisk i kultur, przywożąc ze sobą własne priorytety i wyzwania związane z rozwojem świata cyfrowego – mówi Anna Rywczyńska z NASK. – W tym roku szczególną uwagę kierujemy na rolę edukacji i potrzebę budowania dobrostanu w kontekście wszechobecnej rzeczywistości cyfrowej. Prezentujemy nasze działania w obszarze ochrony dzieci oraz kształtowania świadomego i odpowiedzialnego cyfrowego obywatelstwa. 

Dla NASK udział w IGF 2025 to nie tylko obecność – to zaangażowanie. W debaty o roli prawa międzynarodowego, w warsztaty o ochronie dzieci, w rozmowy o cyfrowym wypaleniu i edukacji.  

Polska nie jest tylko słuchaczem. Wchodzi do tej rozmowy z własnym głosem – z doświadczeniem, systemowym podejściem i gotowością do współpracy. NASK chce pokazać, że wspólne reguły są możliwe, a wartości takie jak prawa dziecka, wolność słowa czy prywatność nie muszą być poświęcane w imię technologii. 

– Rynek, giganci cyfrowi, sami z siebie nie wprowadzą skutecznych regulacji – widzimy to niezależnie od tego, czy mówimy o cyberprzestępczości, zagrożeniach dla dzieci i młodzieży, czy dezinformacji, która dziś staje się gigantycznym problemem, tym większym, że dla wielu osób social media są podstawowym źródłem informacji. Trzeba znaleźć złoty  środek między nieskrępowaną wolnością a ochroną użytkowników internetu, z wielkim naciskiem na dzieci i młodzież — podkreślał premier Krzysztof Gawkowski.  

Cyfrowa przyszłość nie wydarzy się sama. Trzeba ją napisać razem – z różnych perspektyw, języków i doświadczeń. I IGF, jak co roku, daje do tego miejsce. Polska z tego miejsca korzysta.