Nowa mobilność, nowe ryzyka. NASK na Kongresie Nowej Mobilności

Lista gości Kongresu dobrze pokazuje, jak szerokie jest pole do rozmów. Są na niej zarówno wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski, reporter i pisarz Filip Springer czy architekt Robert Konieczny, jak i gen. Mieczysław Bieniek, urbanistka z Detroit Leah Gerber oraz Jason Thorne, główny planista Toronto. Program kongresu obejmuje zagadnienia od transportu i energetyki, przez rozwój gospodarczy i przyszłość miast, po sztuczną inteligencję, badania oraz bezpieczeństwo i odporność państwa.  

W tej dyskusji nie mogło zabraknąć NASK. Bo dziś niemal każdy z wymiarów naszej rzeczywistości ma swój cyfrowy wymiar. Miasta opierają się na połączonych systemach, przemysł i energetyka na cyfrowej infrastrukturze, a sztuczna inteligencja trafia do kolejnych usług i urządzeń, zarówno w biznesie, jak i w sferze publicznej. Cyberatak nie kończy się już na ekranie komputera. Może zatrzymać transport, odciąć usługi albo sparaliżować infrastrukturę, od której zależą tysiące ludzi. 

– NASK nie stoi w kulisach cyfrowej zmiany. Instytut zdecydowanie gra w niej pierwsze skrzypce. Dziś nie da się poważnie rozmawiać o nowoczesnych miastach, energetyce, transporcie czy sztucznej inteligencji bez uwzględnienia cyberbezpieczeństwa, a więc także bez głosu NASK. Naszą rolą jest dostrzegać ryzyko, zanim stanie się realnym zagrożeniem i pomagać projektować odporne rozwiązania od pierwszej linijki kodu – mówi Radosław Nielek, dyrektor NASK. 

Od samochodu po polską AI 

Eksperci NASK wezmą udział w trzech dyskusjach podczas Kongresu. Każda pokazuje inną stronę technologicznej zmiany. 

Szef NASK Radosław Nielek wystąpi w panelu „Cyberbezpieczeństwo nowej mobilności”. Współczesny samochód coraz bardziej przypomina komputer na kołach: łączy się z siecią, aplikacjami, ładowarkami i systemami zarządzania ruchem. Każde takie połączenie daje nowe możliwości, ale może też stać się celem cyberataku. Panel odbędzie się 24 września o godz. 10.15. 

Tego samego dnia Szymon Łukasik, dyrektor Ośrodka Badań nad Bezpieczeństwem Sztucznej Inteligencji w NASK, weźmie udział w panelu „AI Made in Poland: czy możemy stać się europejskim hubem sztucznej inteligencji?”. Trudno o lepszego adresata tego pytania niż dyrektor ośrodka, w którym powstaje PLLuM, czyli rodzina polskich dużych modeli językowych. Odpowiedź znajduje już potwierdzenie w praktyce: PLLuM już jest wykorzystywany m.in. przez Ministerstwo Cyfryzacji, Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz samorządy, np. miasto Poznań. Na PLLuM-ie opiera się także wirtualny asystent w aplikacji mObywatel. To pokazuje, że Polska potrafi nie tylko korzystać z AI, lecz także rozwijać własne technologie i kompetencje oraz wdrażać je w usługach publicznych. 

– Powinniśmy nie tylko bezpiecznie korzystać ze sztucznej inteligencji, lecz także rozwijać własne kompetencje i technologie. To właśnie robimy w NASK. PLLuM już pomaga tworzyć treści i pisma, a wkrótce zyska również zdolność rozumienia obrazów. Tylko w aplikacji mObywatel z opartego na nim wirtualnego asystenta może korzystać ponad 13 milionów osób. Polska ma potencjał, by odgrywać istotną rolę w europejskim ekosystemie AI. Potrzebujemy jednak połączenia silnego zaplecza naukowego i inżynierskiego z inwestycjami, dostępem do infrastruktury oraz odpowiedzialnym podejściem do bezpieczeństwa – mówi Szymon Łukasik. 

Jest też mniej oczywista strona technologicznej rewolucji. Jeśli autonomiczny samochód przejmie kierownicę, kierowca stanie się pasażerem. Odzyska czas. I natychmiast znajdą się chętni, żeby zawalczyć o jego uwagę. 

O tym właśnie mówić będzie Agnieszka Ładna, kierowniczka Zespołu Badań nad Cyberprzestrzenią i Cyberbezpieczeństwem w NASK, w panelu „Czas odzyskany. Jak autonomiczna mobilność zmieni kulturę, media i rozrywkę?” 23 września o godz. 16. 

NASK będzie obecny również w strefie EXPO. Na stanowisku Instytutu będzie można spotkać ekspertów CERT Polska i NASK Technologie. To naprawdę dobra okazja na bezpośrednią rozmowę o skali cyberataków, sposobach ochrony przed nimi oraz o tym, jak wzmacniać odporność cyfrową szybko rozwijającej się gospodarki. 

Bo nowa mobilność nie jest już tylko pytaniem o to, czym będziemy jeździć. To pytanie o technologie, od których coraz bardziej zależą gospodarka, miasta i bezpieczeństwo państwa. I o to, czy będziemy wyłącznie ich użytkownikami, czy również twórcami.