Każde słowo ma znaczenie. Poradnik dla mediów od NASK

Za każdą taką informacją stoją konkretne osoby – dzieci, ich rodziny i cała społeczność szkolna. Słowa i obrazy mogą pomóc zrozumieć sytuację, ale mogą też pogłębić lęk i sprawić, że krzywda nie skończy się wraz z samym zdarzeniem. W takich chwilach szczególnie potrzebne są rzetelność, rozwaga i troska o osoby bezpośrednio dotknięte przemocą.  

LINK DO ZASAD

–  Zależy nam na aktualnych informacjach i to zrozumiałe, ale ważny jest też sposób w jaki je przekazujemy. Rzetelność, spokój i odpowiedzialność, to jedne z kluczowych zasad, którymi powinny kierować się media opisując temat przemocy. Bazując na naszych doświadczeniach, zebraliśmy dobre praktyki z tego obszaru, które dziś mogą okazać się bardzo pomocne – mówi Martyna Różycka, kierowniczka zespołu Dyżurnet.pl w NASK. 

NASK rekomenduje redakcjom i dziennikarzom korzystanie z poniższych wskazówek. Ich celem jest pomoc w relacjonowaniu trudnych wydarzeń z należytą powagą, poszanowaniem prywatności dzieci i świadomością wpływu, jaki przekaz może mieć na odbiorców. 

9 zasad odpowiedzialnego informowania

• Nie buduj rozpoznawalności sprawcy.

Unikaj eksponowania jego nazwiska, wizerunku, pseudonimów i szczegółów życia prywatnego, jeśli nie jest to niezbędne. Nie przedstawiaj sprawcy jako postaci wyjątkowej czy fascynującej. Skup się na faktach, osobach poszkodowanych i działaniach służb. 

• Nie rozpowszechniaj materiałów sprawców.

Nie publikuj manifestów, nagrań przemocy, gróźb ani linków do miejsc, w których można je znaleźć. Jeśli ich treść jest istotna dla zrozumienia zdarzenia, przedstaw najważniejsze informacje własnymi słowami. 

• Nie nagłaśniaj niezweryfikowanych „challenge’ów”.

Przed opisaniem internetowego wyzwania sprawdź jego wiarygodność i rzeczywistą skalę. Unikaj powielania chwytliwych nazw, hashtagów i zapowiedzi przemocy. Ich rozpowszechnianie może zwiększać zasięg zagrożenia lub niepotrzebnie wywoływać panikę czy wręcz je wykreować. 

• Nie dostarczaj scenariusza do naśladowania.

Unikaj szczegółowych opisów przygotowań do ataku, sposobów zdobywania narzędzi, wyboru ofiar czy obchodzenia zabezpieczeń. 

• Nie łącz zdarzeń bez dowodów.

Podobne ataki nie muszą oznaczać wspólnego działania sprawców ani ich przynależności do tej samej grupy. Wyraźnie oddzielaj potwierdzone fakty od hipotez i spekulacji. 

• Nie eskaluj poczucia zagrożenia.

Unikaj określeń takich jak „epidemia przemocy”, „fala ataków” czy „niebezpieczna moda”, jeśli nie potwierdzają ich dane. 

• Odpowiedzialnie dobieraj materiały wizualne.

Nie publikuj drastycznych nagrań ani zdjęć z momentu ataku. Unikaj sensacyjnych nagłówków, dramatycznej muzyki, dynamicznych montaży i estetyzowania przemocy. 

• Pokazuj skuteczne reakcje, nie tylko przemoc.

Informuj o osobach, które rozpoznały zagrożenie, powiadomiły służby lub udzieliły pomocy. Pokazuj, że odpowiednia reakcja może zapobiec tragedii. 

• Wskazuj, gdzie szukać pomocy.

Przypominaj, że groźby i informacje o planowanych atakach należy zgłaszać Policji, a w sytuacji bezpośredniego zagrożenia dzwonić pod numer 112. Nielegalne i szkodliwe treści internetowe można zgłaszać do Dyżurnet.pl. Wsparcie psychologiczne: 116 111 – dla dzieci i młodzieży, 116sos.pl – dla dorosłych.

Pamiętaj: informacja powinna pomagać odbiorcom rozumieć zagrożenie i skutecznie na nie reagować – nie zwiększać rozpoznawalności sprawcy ani atrakcyjności przemocy.