Zanim przemoc wyjdzie z sieci. NASK rusza z kampanią

Widzisz, że twoi uczniowie zaczęli się inaczej zachowywać? Nie jesteś pewien, dlaczego w klasie zmieniła się atmosfera? Masz podejrzenia, że rozmowy w zamkniętej grupie na komunikatorze idą w niebezpiecznym kierunku? Nie wiesz, jak reagować? Nie masz pewności, czy to, co widzisz, jest nielegalne albo szkodliwe?

– Wiemy, że przed takimi pytaniami codziennie stają tysiące nauczycieli w Polsce – mówi Radosław Nielek, dyrektor NASK. – Znamy je, bo szkolimy nauczycieli, uczniów i dyrektorów, rozmawiamy z nimi o ich trudnościach i razem szukamy rozwiązań. Wiemy jedno: nie możemy nauczycieli zostawić z tymi problemami samych, musimy ich wesprzeć. Dlatego dajemy nauczycielom konkretne narzędzie i – nawiązując do hasła kampanii – reagujemy w realu.

W ramach ogólnopolskiej kampanii NASK pokazuje, że niepokojące, szkodliwe i nielegalne treści można zgłaszać – poprzez formularz albo mail – do Dyżurnet.pl. To zespół, który od 21 lat działa na rzecz bezpiecznego internetu dla dzieci i młodzieży. Każde zgłoszenie jest analizowane przez eksperta, który następnie podejmuje właściwe kroki – kontaktuje się np. z platformą, z której pochodzą treści w celu ich usunięcia albo modyfikacji. Kolejne działania to kontakt z policją i prokuraturą.

– Każde zgłoszenie jest anonimowe i każde traktowane jest tak samo – nieważne, czy przesłała je instytucja czy prywatna osoba – mówi Martyna Różycka, kierowniczka Dyżurnet.pl. – Dzięki temu, że od wielu lat wypracowujemy różne metody współpracy z platformami społecznościowymi, nasza ścieżka kontaktu z nimi jest krótsza, niż indywidualnego użytkownika.

– Musimy wspólnie podejmować działania natychmiast po tym, co wydarzyło się w szkołach w Polsce. Internet zalały radykalizm i nieprawdziwe informacje. Zadaniem państwa jest doprowadzenie do tego, żeby zanim coś wydarzy się w realu, zareagować w sieci. Żeby myśl o nożu wirtualnym nie przerodziła się w realne działania. Kampania ma dawać bezpieczeństwo społeczne, które powinno być standardem, a nie życzeniem – mówi Krzysztof Gawkowski, minister cyfryzacji.

Reakcja i działanie

Ale formularz to nie wszystko. NASK przygotował także materiały edukacyjne dla nauczycieli. Do szkół trafią plakaty z kodem QR, który wystarczy zeskanować, żeby przejść do poradnika dla pedagogów. Dzięki temu każdy nauczyciel będzie miał w zasięgu ręki krótki instruktaż, co zrobić, kiedy zetknie się z niepokojącymi albo szkodliwymi treściami w sieci. Kod mogą skanować także uczniowie i rodzice, a wskazówki zawarte w tym krótkim instruktażu, będą pomocne dla każdego.

– Publikację opracowali w NASK eksperci Dyżurnet i Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej – wyjaśnia Sławomir Broniarz, prezes ZNP. – Dodatkowo – sam ten poradnik będzie także wysyłany w formie PDF do szkół oraz dystrybuowany razem z „Głosem Nauczycielskim”. Docieramy z nim do setek tysięcy nauczycieli w tym kraju, dlatego jesteśmy pewni, że ta krótka lektura z konkretnymi wskazówkami trafi tam, gdzie powinna trafić.

Do szkół rozsyłany będzie także poradnik OSE „Hejt, radykalizacja i ekstremizm. O wpływie środowiska cyfrowego na postawy młodych ludzi”, autorstwa Anny Borkowskiej, ekspertki NASK.

Publikacja wyjaśnia, jak rozpoznawać mechanizmy radykalizacji, odróżniać krytykę od hejtu i reagować na skrajne poglądy uczniów. Zawiera również praktyczne porady dla nauczycieli dotyczące rozmów z młodzieżą i przeciwdziałania przemocy.

20 tysięcy zgłoszeń. NASK reaguje

Dlaczego to ważne? Według raportu NASK „Nastolatki 3.0” aż 84 proc. młodych osób uważa hejt za jedno z najbardziej szkodliwych zjawisk w internecie, 70 proc. postrzega mowę nienawiści jako ważny problem społeczny, a ponad połowa jest przekonana, że osoby obrażające innych pozostają bezkarne. Dlatego tak ważne jest, by reagować w sieci, zanim coś wydarzy się w rzeczywistości.

Od stycznia do października 2026 roku Dyżurnet.pl otrzymał 20 tys. zgłoszeń dotyczących nielegalnych i szkodliwych treści w internecie. Rok wcześniej, w analogicznym okresie, było ich ponad 14 tys. To wzrost o niemal 40 proc.

– W tym miesiącu ze względu na ostanie wydarzenia w szkołach, Dyżurnet przyjął 3 tys. zgłoszeń. To najwyższa liczba od początku działalności naszego zespołu i niezbity dowód na to, że dziś jesteśmy bardziej potrzebni niż dotychczas – dodaje Martyna Różycka. – Przyjmujemy zgłoszenia od każdej instytucji i użytkowników, wnikliwie je analizujemy, aby móc wytworzyć narzędzia i pełny obraz sytuacji. Wszystko po to, żeby zareagować jak najszybciej, a z naszymi ekspertami tworzyć publikacje, które obrazują to, z czym mamy problem w sieci.

Bezpieczeństwo dzieci zaczyna się od reakcji dorosłych

Ogólnopolska kampania „Zanim coś wydarzy się w realu, zareaguj w sieci” będzie prowadzona również w internecie i radiu. Jej zadaniem jest dotarcie do nauczycieli i rodziców z informacją, że z trudnymi decyzjami o szkodliwych treściach w internecie, nie muszą zostawać sami.

Działania wpisują się w misję NASK, który nie tylko bada, analizuje i edukuje, ale także reaguje. Dyżurnet.pl zapewnia eksperckie wsparcie w sytuacjach wymagających interwencji, a OSE pomaga szkołom budować kompetencje potrzebne do bezpiecznego korzystania z internetu, dzięki publikacjom i bezpłatnym kursom dla nauczycieli, uczniów i rodziców.

Najważniejszy przekaz kampanii jest prosty. Zanim coś wydarzy się w realu, zareaguj w sieci.