Wczesna reakcja ma znaczenie. NASK uczy, jak przeciwdziałać radykalizacji

Hejt, przemoc, agresja, radykalizacja. Szkoła mierzy się z problemami, które często rodzą się poza jej murami – w internecie. Radykalizacja coraz częściej dotyczy nastolatków, którzy wcześniej nie interesowali się ekstremizmem.

Pedagodzy potrzebują nowej wiedzy, narzędzi do ochrony bezpieczeństwa uczniów i całej społeczności szkolnej. Na co zwracać uwagę? Jak sobie radzić w sytuacjach, które budzą niepokój i mogą nieść ze sobą zagrożenie? Rozmawiali o tym eksperci NASK i ABW podczas spotkań z dyrektorami szkół, które odbyły się 28 października w Warszawie oraz Bydgoszczy.

– Rosnąca polaryzacja społeczna, radykalizacja, ekstremizm oraz treści, z którymi uczniowie stykają się w internecie, wymagają szybkiej reakcji i współpracy wielu środowisk. Naszym celem jest dać Państwu – dyrektorom szkół i nauczycielom – wiedzę w obszarach, które przez wiele lat nie były przedmiotem szerszego zainteresowania, a dziś są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa w sytuacjach kryzysowych – mówił Paweł Olszewski, wiceminister cyfryzacji.

Szkolenia dla 200 dyrektorów

Szkolenie objęło dwa wykłady przygotowane przez ekspertów ABW i NASK. Dyrektorzy szkół dowiedzieli się, czym jest radykalizacja, jak zauważyć jej pierwsze znaki, jakie działania profilaktyczne może podjąć szkoła i co zrobić w trudnej sytuacji. Marta Witkowska i Anna Borkowska z NASK wyjaśniły psychologiczne mechanizmy, które popychają młodych ludzi w stronę skrajnych grup w internecie.

– Młodzi ludzie, którzy zmagają się z samotnością, odrzuceniem, przemocą, poczuciem krzywdy czy kryzysami psychicznymi, mogą być szczególnie narażeni na oddziaływanie grup ekstremistycznych. Takie środowiska często wykorzystują niezaspokojoną potrzebę przynależności i zrozumienia, by pozyskiwać nowych członków. Skuteczną formą ochrony jest wzmacnianie odporności psychicznej, rozwijanie kompetencji emocjonalnych oraz uczenie krytycznej oceny treści, z którymi młodzi ludzie spotykają się w internecie – mówiła Marta Witkowska, ekspertka ds. edukacji cyfrowej w NASK.

Najpierw relacja, potem ideologia

Werbownicy rzadko zaczynają od haseł. Najpierw budują zaufanie. Oferują przyjaźń, wsparcie, wspólną grę. Wykorzystują naturalne potrzeby młodych ludzi – akceptację, uznanie i przynależność. Szczególnie podatne na takie oddziaływanie mogą być osoby samotne, wykluczone, w kryzysie psychicznym lub z problemami w relacjach.

– To Państwo najlepiej znacie swoich uczniów i na co dzień dbacie o ich bezpieczeństwo. Naszym zadaniem jest wspierać szkoły w tej pracy. Dlatego wspólnie z instytucjami państwowymi będziemy dostarczać narzędzia, wiedzę i pomoc, które pozwolą skuteczniej reagować na zagrożenia – powiedział Radosław Nielek, dyrektor NASK.

Szkolenia są częścią projektu „Broń się w necie”, który NASK prowadzi wspólnie z Ministerstwem Cyfryzacji. W jego ramach powstały bezpłatne kursy dla uczniów i nauczycieli. Można je znaleźć na platformie OSE IT Szkoła.

• Manipulacja w sieci. Od memów po influencerów – kurs dla nauczycieli
• Manipulacja w sieci. Od memów po influencerów – kurs dla uczniów
• Radykalizacja – kurs dla nauczycieli (edycja 2026)
• Radykalizacja – kurs dla uczniów (edycja 2026)
• Krytyczne myślenie i odporność cyfrowa – kurs dla nauczycieli
• Krytyczne myślenie i odporność cyfrowa – kurs dla uczniów

– Edukacja i umiejętność krytycznego myślenia to klucz do ochrony młodych ludzi przed manipulacją i radykalizacją w internecie. Dlatego tak ważne jest, aby nauczyciele potrafili rozpoznawać sygnały ostrzegawcze i wiedzieli, jak reagować. W ramach projektu ,,Broń się w necie” wspieramy rozwijanie kompetencji, które pomagają krytycznie oceniać informacje, świadomie poruszać się w środowisku cyfrowym i chronić się przed radykalizacją – mówi Joanna Dębek, kierowniczka Zespołu Programów Edukacyjno-Informacyjnych w NASK.