Młodzi o bezpieczeństwie przyszłości. Finał X Olimpiady Wiedzy o Bezpieczeństwie i Obronności

Dlatego jubileuszowa X  Olimpiada Wiedzy o Bezpieczeństwie i Obronności skupiła się na cyberbezpieczeństwie – temacie, który dotyczy już nie przyszłości, lecz teraźniejszości.

Jak mówił podczas finału X  Olimpiady Wiedzy o Bezpieczeństwie i Obronności wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski:
– Żebyśmy mieli świadomość skalę tego, z czym się mierzymy – w czasie mojego kilkuminutowego wystąpienia mogło już dojść do kilkunastu ataków na instytucje publiczne, infrastrukturę krytyczną czy firmy prywatne. To oznacza, że ktoś próbuje odciąć dopływ wody w kranie, ktoś próbuje wyłączyć prąd w gniazdku, ktoś próbuje sparaliżować funkcjonowanie państwa – wyliczał wicepremier. – Wystarczy spojrzeć na koniec 2025 roku, kiedy Polska doświadczyła jednego z największych cyberataków na sektor energetyczny. Ataku, który miał doprowadzić do sytuacji, w której kilka milionów ludzi mogłoby zostać bez prądu w sylwestrową noc. To nie był atak dla pieniędzy. To nie był atak, który miał wymusić okup. To był atak, który miał po prostu wyłączyć prąd – dlatego, że ktoś chciał pokazać swoją siłę.

Finał jubileuszowej, dziesiątej edycji Olimpiady Wiedzy o Bezpieczeństwie i Obronności dla uczniów szkół ponadpodstawowych z całej Polski odbył się 14 marca na Uniwersytecie Warszawskim. Tegoroczna edycja została poświęcona cyberbezpieczeństwu w Polsce i współczesnym świecie. Nagrodę za pierwsze miejsce wręczył Dyrektor NASK Radosław Nielek.

Olimpiada, która każe myśleć szerzej o bezpieczeństwie

Olimpiada Wiedzy o Bezpieczeństwie i Obronności od lat przyciąga uczniów zainteresowanych tematyką bezpieczeństwa państwa, polityki międzynarodowej i współczesnych zagrożeń. Konkurs organizowany jest przez Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego we współpracy z ośrodkami akademickimi i edukacyjnymi w całej Polsce.

Uczestnicy przechodzą przez kolejne etapy rywalizacji – od eliminacji szkolnych i okręgowych po zawody centralne. W trakcie konkursu sprawdzana jest nie tylko znajomość systemu bezpieczeństwa państwa czy relacji międzynarodowych, ale także umiejętność analizowania zjawisk, które kształtują współczesny świat.

Tematy pierwszego etapu dobrze pokazują skalę tej perspektywy. Uczestnicy mierzyli się m.in. z rolą internetu we współczesnych konfliktach międzynarodowych, analizą hybrydowego charakteru dzisiejszych wojen czy znaczeniem Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni jako nowego komponentu Sił Zbrojnych RP. Wśród zagadnień pojawiły się także wyzwania cywilizacyjne trzeciej dekady XXI  wieku oraz ewolucja roli Organizacji Narodów Zjednoczonych w utrzymaniu bezpieczeństwa na świecie.

Finał dla najlepszych z najlepszych

Do finału Olimpiady zakwalifikowało się 12 najlepszych uczniów z całej Polski. W poprzednim dniu zmierzyli się z testem etapu centralnego, a ostatniego dnia na scenie auli Uniwersytetu Warszawskiego czekał ich jeszcze jeden sprawdzian – finałowy quiz.
Jego formuła była prosta, ale bezlitosna. Każdy uczestnik rozpoczynał z trzema balonami zawieszonymi nad głową – symboliczną liczbą pomyłek, które można było popełnić. Każda błędna odpowiedź oznaczała utratę jednego z nich.

Zakres pytań pokazywał, jak szeroko trzeba dziś rozumieć bezpieczeństwo. Uczestnicy odpowiadali zarówno na pytania o ustrój państwa i konstytucyjne mechanizmy decydowania o stanie wojny, jak i o cyberzagrożenia, technologie czy bieżące wydarzenia międzynarodowe. Pojawiały się zagadnienia dotyczące m.in. systemów satelitarnego internetu wykorzystywanych podczas wojny w Ukrainie, ataków DDoS, botnetów czy technologii VPN. Obok nich pojawiały się pytania o NATO, program Nuclear Sharing, gazociąg Baltic Pipe czy izraelski system obrony przeciwrakietowej.
Druga runda wprowadziła dodatkowy element strategii. Osoba, która poprawnie odpowiadała na pytanie, mogła wskazać kolejnego uczestnika – nie znając treści pytania. Część zawodników decydowała się odpowiadać dalej samodzielnie, inni próbowali przenosić ryzyko na konkurencję.

Po zliczeniu punktów do finałowej rundy awansowała najlepsza trójka uczestników. Ostatni etap odbywał się w formule „prawda czy fałsz”. Każdy z finalistów odpowiadał osobno i miał dokładnie dwie minuty na jak największą liczbę odpowiedzi z tej samej puli pytań. W tej części liczyły się już sekundy – i zdolność błyskawicznego oddzielania faktów od fałszu.

Ostatecznie zwycięzcą jubileuszowej, dziesiątej edycji Olimpiady został Bartłomiej Słyś, zdobywając 230 punktów. Nagrodę za pierwsze miejsce ufundował i wręczył NASK, reprezentowany przez dyrektora Radosława Nielka.

Przyszli eksperci są wśród nas

Podczas gali finałowej wielokrotnie podkreślano, że olimpiada to coś więcej niż konkurs wiedzy. To także miejsce, w którym pojawia się nowe pokolenie osób zainteresowanych bezpieczeństwem państwa – przyszłych analityków, specjalistów od cyberzagrożeń, ekspertów od polityki międzynarodowej czy technologii.

Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski zwracał uwagę, że budowanie systemu cyberbezpieczeństwa i rozwijanie kompetencji w tym obszarze jest dziś jednym z najważniejszych elementów myślenia o bezpieczeństwie państwa.

– Polska ma jeden z najsilniejszych systemów cyberbezpieczeństwa w Europie. Nasze zespoły reagowania na incydenty są rozpoznawalne na świecie. CERT Polska działa od trzydziestu lat i jest jednym z najstarszych zespołów reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego w Europie. To prawdziwa perła na światowej mapie ochrony przed cyberzagrożeniami.

Bo jak dodał dyrektor NASK Radosław Nielek:

–To prawda, mamy jedne z najlepszych instytucji na świecie. Ale one błyszczą tylko dlatego, że mają jednych z najlepszych ludzi na świecie. Sama instytucja bez tych ludzi, bez tych specjalistów – bez was w przyszłości – nigdy nie będzie w stanie mierzyć się z obecnymi i przyszłymi zagrożeniami.
Serdecznie zachęcam wszystkich laureatów, którzy będą studiować w Warszawie, do aplikowania na płatne staże wakacyjne w NASK. To świetna okazja, żeby zobaczyć, jak wygląda praca przy realnych incydentach i problemach bezpieczeństwa – przekonywał dyrektor.

Pokolenie, które chce rozumieć świat zagrożeń

Olimpiada Wiedzy o Bezpieczeństwie i Obronności pokazuje, że zainteresowanie tematyką bezpieczeństwa wśród młodych ludzi jest dziś coraz większe. Dla wielu uczestników udział w konkursie to nie tylko sprawdzian wiedzy, ale także pierwszy krok w stronę przyszłych studiów i kariery związanej z analizą zagrożeń, bezpieczeństwem państwa czy cyberbezpieczeństwem.

W świecie, w którym coraz więcej procesów przenosi się do przestrzeni cyfrowej, właśnie taka wiedza – oparta na analizie, faktach i zrozumieniu mechanizmów współczesnych zagrożeń – staje się jednym z kluczowych elementów budowania odporności państwa.