NASK dla cyfrowego bezpieczeństwa dziś i jutro. 35. Forum Ekonomiczne za nami

Ponad pół tysiąca debat o przyszłości i rozwoju Polski oraz regionu, w tym znaczna część poświęcona tematom związanym ze sferą cyber. Na 35. Forum Ekonomicznym spotkało się przeszło 6 tys. uczestników z 53 krajów, wśród nich przedstawiciele NASK. Rozmawiali o rozwiązaniach, które pozwolą nie tylko rozwijać sztuczną inteligencję, lecz także nadążać za tempem zachodzących zmian; nie tylko wzmacniać cyberbezpieczeństwo, ale również przewidywać działania cyberprzestępców; wreszcie – nie tylko tworzyć narzędzia do cyfryzacji państwa, lecz przede wszystkim rozwijać kompetencje cyfrowe społeczeństwa. 

Państwo cyfrowe, czyli państwo bez papieru 

Polska zdecydowanie należy do grona europejskich liderów cyfrowej transformacji. Kierunek dalszych zmian wyznacza niedawno przyjęta Strategia Cyfryzacji Państwa, która określa konkretne cele do osiągnięcia do 2035 roku. Jest ona realizowana dzięki rekordowym nakładom z budżetu państwa, ale również z ze środków europejskich, w tym KPO. W ciągu dwóch i pół roku to ponad 50 miliardów złotych.  

– Cel jest prosty: dobrze inwestować i skutecznie wdrażać. Do 2035 roku chcemy odejść od papieru, sprawić, by wszystkie polskie urzędy pracowały w systemach elektronicznych, a każdą usługę publiczną można było zrealizować online. Mamy strategię, przeznaczamy rekordowe środki na cyfryzację i konsekwentnie budujemy państwo, w którym technologia służy człowiekowi – mówił Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji. 

Jednym z filarów tej zmiany jest rozwijany przez NASK system Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją EZD RP. Jeszcze w 2023 roku korzystało z niego około 140 urzędów. Dziś system jest obecny w blisko 4 tys. podmiotów. Oznacza to, że w ciągu trzech lat udało się osiągnąć więcej niż przez wcześniejszą dekadę. Za tym wynikiem stoją nie tylko kolejne wdrożenia, lecz także szkolenia, wsparcie użytkowników i codzienna praca nad niezawodnością oraz bezpieczeństwem systemu. 

Cyfryzacja państwa otwiera nowe możliwości, ale zwiększa również skalę odpowiedzialności. Im więcej usług i danych trafia do systemów elektronicznych, tym większego znaczenia nabierają ich ciągła ochrona i odporność na ataki. Dzięki pracy NASK systemy publiczne są dziś skutecznie chronione, a głośne wycieki danych na dużą skalę dotyczą przede wszystkim podmiotów komercyjnych. To najlepszy dowód sprawności zabezpieczeń stosowanych w sferze publicznej. 

–  Z dumą mogę powiedzieć, że jako NASK jesteśmy częścią cyfrowego skoku, który dokonuje się w Polsce. Tworzymy technologie, dbamy o to, by były bezpieczne i odporne na ataki z zewnątrz, eliminujemy zagrożenia w cyfrowym świecie. Bo bezpieczna cyfrowa przyszłość nie zacznie się nagle w 2035 roku. W NASK budujemy ją każdego dnia. Eksperci instytutu rozwijają technologie, dzięki którym administracja może sprawniej służyć obywatelom. Widzimy, jak poważne konsekwencje mają wycieki danych z systemów prywatnych podmiotów. Dlatego bezpieczeństwo usług publicznych nie może być dodatkiem wdrażanym na końcu. Musi być ich fundamentem od pierwszego etapu projektowania. Skala rozwoju EZD RP pokazuje, że cyfryzację można prowadzić szybko, skutecznie i odpowiedzialnie – podkreśla Radosław Nielek, dyrektor NASK. 

Technologia, kompetencje i bezpieczeństwo informacji 

Jednym z tematów Forum była gotowość Polski do korzystania ze sztucznej inteligencji. Badania NASK pokazują, że Polacy dostrzegają zarówno ryzyka, jak i korzyści związane z AI, jednak bilans oceniają pozytywnie. 

– Narzędzia sztucznej inteligencji już są i mają globalny charakter. To, czy będziemy z nich korzystać, zależy przede wszystkim od naszej gotowości. Mamy solidną społeczną podstawę do szerszego wykorzystania tej technologii – mówił Marek Troszyński, kierownik Zespołu Analiz Strategicznych dla Cyberprzestrzeni i Cyberbezpieczeństwa w NASK. 

Polska stawia na rozwój centów danych, komputery wysokiej wydajności, fabryki AI i bezpieczną chmurę dla administracji. Sama infrastruktura nie wystarczy jednak do osiągnięcia sukcesu. Potrzebne są także kompetencje, konkretne zastosowania oraz współpraca administracji, nauki i biznesu. 

– Najważniejsze pytanie nie brzmi: jakiej mocy obliczeniowej potrzebujemy, ale co chcemy z nią zrobić. Bez konkretnych zastosowań i kompetencji nawet najbardziej zaawansowany sprzęt pozostanie niewykorzystany – mówił Wojciech Szajnar, dyrektor Centrum Nowych Technologii dla Polityk Publicznych w NASK. 

Podczas Forum eksperci NASK mówili także o lawinowo rosnącej dezinformacji wraz z rozwojem AI, zarządzaniu cyberbezpieczeństwem oraz technologiach podwójnego zastosowania. W każdym z tych obszarów kluczowe pozostaje pytanie, jak korzystać z możliwości nowych technologii oraz zachować kontrolę nad danymi i bezpieczeństwem państwa. Niemniej w centrum tej zmiany musi pozostać człowiek. Nie jako ostatni Mohikanin analogowego świata, lecz jako ten, który wyznacza technologii kierunek.