„Sprzedam kolegę”, czyli nowa forma cyberprzemocy

Dzień Dziecka to okazja nie tylko do świętowania, ale także do rozmowy o cyberbezpieczeństwie. Nie da się go zapewnić bez świadomości na temat zagrożeń w cyfrowym świecie.

Zgłoszenia otrzymywane przez zespół Dyżurnet.pl oraz prowadzony monitoring wskazują, że zjawisko podobnych “ofert” zaczęło dotyczyć również popularnego serwisu sprzedażowego – Vinted.pl.

Poniżej przedstawiamy przykładowy opis ogłoszenia:

[Imię dziecka] Pedał 

112 zł 

Stan: zadowalający 

Opis: Trochę spier***ony, karmić tylko przez kij, gryzie i nie jest szczepiony. 

Kategoria: sport -> części rowerowe -> pedały 

Eksperci z Dyżurnet.pl dotarli do wielu podobnych przykładów okrutnej przemocy rówieśniczej na platformie. Ogłoszenia zawierały ośmieszające zdjęcia nastolatków wraz z krzywdzącym opisem i podaną konkretną ceną. Poniżające określenia dotyczyły wyglądu lub kwestii przynależności do mniejszości ze względu na orientację seksualną.

W niektórych przypadkach algorytm portalu działał w taki sposób, że podpowiadał krzywdzące ogłoszenia w sugerowanych ofertach – wyświetlanych na głównej stronie.

Vinted jako nowe narzędzie cyberprzemocy rówieśniczej

Vinted to platforma sprzedażowa, która działa w duchu idei second hand – umożliwia użytkownikom sprzedaż używanych ubrań i przedmiotów. W ostatnim czasie bywa ona wykorzystywana także do celowego ośmieszania i poniżania nastolatków.

Forma cyberprzemocy przyjmuje postać fałszywych ofert, w których:

• publikowane są zdjęcia konkretnych nastolatków,
• opisy są obraźliwe i dehumanizujące,
• używany jest językiem nienawiści, m.in. wobec wyglądu lub orientacji seksualnej,
• „wycena” przypisywana jest do osoby, co dodatkowo ma ją uprzedmiotawiać.

Takie „ogłoszenia” nie mają nic wspólnego z podstawową funkcją platformy – ich jedynym celem jest upokorzenie konkretnej osoby i dotarcie z wyśmiewającym przekazem do jak największej liczby użytkowników.

Algorytmy mogą nieświadomie wzmacniać przemoc

W części przypadków algorytm platformy rekomendował krzywdzące ogłoszenia jako „podobne oferty”, wyświetlając je na stronie głównej użytkownikom. – To pokazuje, że automatyczne systemy rekomendacji nie zawsze rozpoznają przemocowy charakter treści, a tym samym mogą przyczyniać się do jej dalszego rozpowszechniania – zaznacza Fabisiak.

Zespół Dyżurnet.pl poinformował platformę Vinted o zaobserwowanych naruszeniach. Administratorzy serwisu na bieżąco usuwają zgłaszane treści, jednak należy pamiętać, że nowe, podobne ogłoszenia mogą pojawiać się również na innych platformach sprzedażowych.

Cyberprzemoc w Polsce

Cyberprzemoc przybiera wiele form – od wyzywania, przez ośmieszanie, aż po długotrwałe nękanie online. Z najnowszego raportu NASK „Nastolatki” wynika, że jedna trzecia dzieci i młodzieży doświadczyła wyzywania w internecie , a niemal jedna czwarta – wyzywania i/lub ośmieszania.

– Zarówno długotrwałe, jak i jednorazowe doświadczanie cyberprzemocy, to prawdziwa tragedia dla dzieci i nastolatków – podkreśla Martyna Różycka, kierowniczka Dyżurnet.pl. – Konsekwencje są naprawdę poważne – od lęku, obniżonej samooceny, przez izolowanie się pokrzywdzonych od społeczeństwa i objawy depresyjne, aż po zachowania samobójcze. Skutki mogą być odczuwalne nie tylko od razu, ale mogą wpływać nawet na dorosłe życie zarówno osoby poszkodowanej, jak i sprawcy.

Jak dodaje ekspertka, takie „oferty” na platformach sprzedażowych to nie pojedyncze przypadki głupich żartów. – To zjawisko bardzo niebezpieczne, a sprawcą może być każdy, bo na takiej platformie łatwo założyć konto – mówi Różycka.

Co możesz zrobić jako rodzic lub opiekun?

Cyberprzemoc wobec dzieci i młodzieży nie ogranicza się już wyłącznie do mediów społecznościowych czy komunikatorów. Pojawia się wszędzie tam, gdzie tworzą się społeczności – na platformach dla graczy czy właśnie sprzedażowych.

Świadoma reakcja dorosłych ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa dzieci w internecie:

Zgłaszaj niepokojące treści 
Jeśli natkniesz się na wulgarne, poniżające wpisy, ogłoszenia lub komentarze – zgłoś je do zespołu Dyżurnet.pl oraz bezpośrednio do administratora danego serwisu.

Edukacja i rozmowa 
Rozmawiaj z dziećmi o tym, czym jest cyberprzemoc, jakie może przyjmować formy i jakie niesie konsekwencje – zarówno dla ofiar, jak i sprawców.

Wskazuj dostępne formy wsparcia 
Upewnij się, że Twoje dziecko wie o możliwości skorzystania z bezpłatnej, anonimowej pomocy psychologicznej, np. poprzez specjalistyczne linie wsparcia