„Włącz szacunek. Wyłącz hejt” – raport, który trzeba przeczytać

– Technologia dostępna od ręki to nie tylko szanse, ale także olbrzymie zagrożenia, z którymi każdego dnia mierzą się młodzi ludzie. To cyberprzemoc, agresja, z którą często pozostają przez całą dobę, one nie kończą się po wyjściu ze szkoły. To realne problemy, które zdiagnozowane zostały w prezentowanym dziś raporcie. Pokazujemy jednak nie tylko jak wygląda rzeczywistość, prezentujemy też założenia ważnego projektu, który jest naszą odpowiedzią – mówił podczas konferencji inaugurującej działania pod hasłem „Włącz szacunek. Wyłącz hejt” wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski.

Raport, na kilkudziesięciu stronach opisuje badania, wnioski i rekomendacje oparte na wypowiedziach blisko 4000 uczniów w wieku 14–18 lat z całej Polski. To zbiorowy głos młodego pokolenia – wychowanków ze 160 szkół, którzy jasno pokazują, co widzą i czego się boją w internecie.
– Z tego raportu wynika kilka ważnych kwestii. Wiemy, jakie są niebezpieczeństwa. Zdajemy sobie sprawę, że przemoc w internecie, hejt, seksualizacja są coraz częściej dobrze rozpoznawane przez młode osoby, które wiedzą, że mogą się z tym zetknąć. Ale to nie oznacza, że wiedzą, co zrobić, gdy je to spotka – podkreślił minister.

Dane płynące z raportu działającej w NASK Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej są alarmujące. Blisko 40% ofiar cyberprzemocy nigdzie jej nie zgłasza. Ponad 70% młodych osób, które doświadczyły cyberprzemocy seksualnej, nie powiedziało o tym nikomu – ani rodzicom, ani znajomym, ani nauczycielom. Te liczby nie mogą zostać bez echa.

Od raportu do działania

Publikacja raportu to początek całorocznych działań edukacyjnych pod hasłem „Włącz szacunek. Wyłącz hejt”, które łączy działania edukacyjne, profilaktyczne i systemowe. NASK, we współpracy z Ministerstwem Cyfryzacji tworzy pakiet wsparcia dla szkół, nauczycieli, uczniów i rodziców. W programie znajdą się:

• Cyberlekcje i warsztaty z profilaktyki przemocy i higieny cyfrowej,
• Webinary i spotkania dla nauczycieli, rodziców, pedagogów,
• Całoroczna kampania edukacyjna,
• Wsparcie psychologiczne dzięki infolinii 116 123 i platformie 116 SOS,
• Materiały e-learningowe, także o przeciwdziałaniu radykalizacji (także we współpracy z ABW).
• Konkurs „Broń się w necie” organizowany przez NASK we współpracy z Ministerstwem Cyfryzacji i ABW

– Włącz szacunek, wyłącz hejt to nie tylko hasło. To realny projekt, który ma odpowiadać na rosnącą skalę przemocy w internecie. Nie chodzi o odbieranie dzieciom telefonów, ale o uczenie ich, jak bezpiecznie korzystać z technologii – mówił Gawkowski. – Chcemy dotrzeć do każdej szkoły w Polsce.

Wiedza, która może pomóc

Z raportu jasno wynika: młodzież coraz lepiej rozpoznaje mowę nienawiści i inne formy cyberprzemocy. Ale nie wie, co robić, gdy dotknie ich bezpośrednio. To właśnie luka, którą kampania ma zapełnić – edukacją, wsparciem, konkretną reakcją.

– To, co dzieje się w sieci, ma realne konsekwencje. Obniżone poczucie własnej wartości, lęk, kryzysy psychiczne – mówiła Iwona Prószyńska z NASK. – Naszym zadaniem sprawić jest, by młodzi ludzie wiedzieli, gdzie szukać pomocy i czuli, że nie są z tym sami.
Kiedy dochodzi do przekroczenia granicy – publikacji nienawistnych komentarzy, gróźb czy materiałów naruszających godność lub prawo – niezbędna jest szybka i profesjonalna reakcja. Taką rolę pełni Dyżurnet.pl.

Dyżurnet.pl to zespół NASK, który codziennie odbiera sygnały o najpoważniejszych zagrożeniach w sieci – w tym o publikacjach przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci. To materiały, które nigdy nie powinny trafić do internetu – ich szybkie usuwanie to często kwestia zdrowia, godności, a czasem nawet życia. W 2024 roku do zespołu wpłynęło ponad 28 tysięcy zgłoszeń – najwięcej w historii. Każde z nich jest analizowane i przekazywane dalej – do serwisów, administratorów i służb, które mogą podjąć konkretne działania.

Ale Dyżurnet to nie tylko zgłoszenia i techniczne reakcje. To także realne wsparcie psychologiczne i informacyjne – dla dzieci, rodziców i nauczycieli. Zespół podpowiada, jak zabezpieczyć dowody, gdzie szukać pomocy, jak nie zostać samemu z dramatyczną sytuacją. Anonimowość i brak ocen sprawiają, że coraz więcej młodych ludzi odważa się szukać pomocy właśnie tam. Bo Dyżurnet.pl to nie formularz – to ludzie, którzy naprawdę pomagają w zwalczaniu nielegalnych treści w internecie, w tym materiałów przedstawiających wykorzystywanie dzieci. Tylko w 2024 roku odebrali ponad 28 tysięcy zgłoszeń. To konkretna, realna pomoc – bez ocen, z pełnym zrozumieniem i wsparciem.

NASK, to również szereg działań tworzonych przez zespoły Cyberprofilaktyki oraz OSE – m.in. szkolenia dla nauczycieli, materiały edukacyjne dla uczniów, lekcje w szkołach. W tym roku ekspertki i eksperci Instytutu po raz kolejny wyszli z edukacją w plener — przeprowadzając warsztaty, prelekcje oraz pogawędki na temat zagrożeń czyhających w sieci na największych festiwalach w Polsce. Frekwencja na stoiskach NASK i Ministerstwa Cyfryzacji była ogromna, a edukatorzy przeprowadzili tysiące rozmów. To udowadnia, że działania prowadzone przez OSE oraz Cyberprofilaktykę są potrzebne i cieszą się niesłabnącą popularnością. Dlatego też wiedza i doświadczenie tych zespołów posłużą do wzmocnienia akcji „Włącz szacunek. Wyłącz hejt”.

Co dalej?

Raport „Agresja i przemoc seksualna w internecie” jest dostępny online. To lektura obowiązkowa nie tylko dla nauczycieli i specjalistów, ale dla każdego, kto chce rozumieć, z czym mierzy się młode pokolenie. Bo zmiana zaczyna się od wiedzy.

Pobierz raport