Złoty Herold trafia do NASK

— Nie chcemy być instytucją, która buduje kolejny system. Chcemy być miejscem, które wspiera rozwój administracji w sposób spójny, zgodny z logiką państwa i potrzebami ludzi. EZD RP to fundament pod tę zmianę — mówiła podczas XXXI  Forum Teleinformatyki Magdalena Sawicka. Właśnie za te rozwiązania dyrektor Sawicka otrzymała nagrodę Złotego Herolda. Nagroda przyznawana jest za działalność na rzecz budowy nowoczesnego państwa opartego na powszechnym wykorzystaniu technologii teleinformatycznych.

Podczas wydarzenia wyraźnie wybrzmiało, że cyfrowa transformacja nie dzieje się sama. Ktoś musi ją zaprojektować, wdrożyć, przetestować i nauczyć innych, jak z niej korzystać. I właśnie w tej roli od lat występuje NASK – nie jako dostawca technologii, ale jako architekt cyfrowego państwa.

Sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo, elektroniczny obieg dokumentów – to już nie przyszłość, ale codzienność administracji. Technologie, które jeszcze niedawno były eksperymentem, dziś stają się infrastrukturą państwa. Ale cyfryzacja to nie tylko narzędzia. To także – a może przede wszystkim – sposób myślenia o tym, jak powinno działać nowoczesne państwo.

„Bez współpracy nie ma cyberbezpieczeństwa”

Jednym z najmocniejszych tematów tegorocznego Forum było cyberbezpieczeństwo instytucji publicznych. Eksperci byli zgodni: technologia to jedno, ale prawdziwa odporność zaczyna się od współpracy.

— To, co powinno być zrobione w pierwszej kolejności, to pełne wdrożenie planu Cyber Blueprint i doprowadzenie do ćwiczeń, które są zaplanowane na 2026 rok. I dopiero te ćwiczenia pokażą nam, czy rzeczywiście jesteśmy w stanie działać wspólnie — mówił Maciej Siciarek, dyrektor Pionu Cyberbezpieczeństwa NASK. Podkreślał również potrzebę współdziałania pomiędzy podmiotami administracji rządowej, lokalnej i instytucjami otoczenia gospodarczego, które muszą nauczyć się funkcjonować jako jeden ekosystem reagowania na zagrożenia.

PLLuM: polski model, który daje przewagę

W świecie zdominowanym przez globalne modele językowe, Polska buduje własne. I robi to z głową. PLLuM – Polish Large Language Model (Polski Duży Model Językowy) – to nie tylko technologiczna ciekawostka. To fundament, który pozwala budować systemy AI zgodne z naszym językiem, prawem i realiami administracyjnymi.

Podczas Forum Teleinformatyki eksperci nie kryli entuzjazmu: — PLLuM daje nam coś, czego nie da się kupić – suwerenność technologiczną. Możemy go audytować, rozwijać, dostosowywać. I nie musimy się martwić, że ktoś zmieni zasady gry, bo to my je ustalamy — wskazywali uczestnicy.

W projektach realizowanych przez NASK i partnerów – takich jak konsorcjum HIVE – lokalność okazała się kluczowa. Dzięki PLLuM możliwe jest tworzenie rozwiązań, które nie tylko rozumieją język polski, ale też działają zgodnie z krajowymi regulacjami i standardami bezpieczeństwa. To szczególnie ważne w administracji publicznej, gdzie każda decyzja musi być transparentna i zgodna z prawem.

— Nie chodzi o to, żeby mieć AI. Chodzi o to, żeby wiedzieć, gdzie ona naprawdę rozwiązuje problemy, a gdzie może je pogłębić — podkreślali prelegenci.

 EZD RP: cyfrowy krwiobieg administracji

W kuluarach Forum nie brakowało laptopów z otwartym EZD RP. System, który jeszcze kilka lat temu był traktowany jako narzędzie do archiwizacji, dziś stał czymś więcej.

— To nie jest system do rejestrowania decyzji. To jest przestrzeń, w której one się dzieją – na bieżąco, w czasie rzeczywistym. To właśnie tam odbywa się teraz życie instytucji publicznych — podkreślała dr Magdalena Sawicka z NASK.

W EZD RP rozwijanym przez NASK działa już ponad 1500 jednostek. Od 1 stycznia 2028 r. korzystanie z systemów elektronicznego zarządzania dokumentacją (EZD) stanie się obowiązkowe w administracji publicznej. EZD RP jednak już teraz udowadnia, że jest czymś więcej.

— EZD RP to fundament. Na nim można budować nowe systemy i usługi, integrować procesy i myśleć o administracji nie jako o pojedynczych silosach, ale jako o spójnym ekosystemie — mówił Mariusz Madejczyk z NASK.

Nie będzie cyfrowego państwa bez instytucji, które potrafią myśleć systemowo

Podczas Forum wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski zwracał uwagę na rolę polskich instytucji w tworzeniu zaufanych rozwiązań:

— Nie jesteśmy skazani na modele, które tworzą firmy spoza Europy. Mamy kompetencje, zasoby i ludzi, którzy potrafią budować systemy zgodne z naszym prawem, bezpieczne i transparentne. Trzeba w nich inwestować — wskazywał Gawkowski.

XXXI  Forum Teleinformatyki było spojrzeniem w lustro, które pokazuje, że wiele z narzędzi cyfrowej administracji już istnieje, działa i przynosi efekty.

NASK odgrywa w tym procesie rolę integratora, partnera i projektanta. To nie są już eksperymenty – to nowy standard. A cyfryzacja przestaje być dodatkiem do administracji. Staje się jej rdzeniem.