Przyszłość dzieci zależy od nas. Konferencja “Safer Internet”

Międzynarodowa konferencja “Safer Internet” jest największym w Polsce cyklicznym wydarzeniem o bezpieczeństwie dzieci w sieci. Organizowana od 2006 roku, za każdym razem przyciąga dziesiątki najlepszych ekspertów z branży edukacyjnej i cyber oraz setki uczestników. Wśród obecnych nie zabrakło Krzysztofa Gawkowskiego – wicepremiera i ministra cyfryzacji, Barbary Nowackiej – ministry edukacji oraz Moniki Horny-Cieślak – Rzeczniczki Praw Dziecka.

Jak podkreślała podczas ceremonii otwarcia Anna Rywczyńska z NASK o bezpieczeństwie dzieci w cyfrowym świecie należy rozmawiać nieustannie, zwłaszcza w dobie tak dynamicznych zmian.  

– Konferencja jest po to, żebyśmy mogli sobie pewne rzeczy w głowach poukładać. Jesteśmy na co dzień bombardowani trendami, zagrożeniami. A czasem musimy się też zatrzymać – posłuchać ekspertów, może też własnej intuicji – mówiła Anna Rywczyńska, kierowniczka Działu Profilaktyki Cyberzagrożeń w NASK oraz koordynatorka Polskiego Centrum Programu Safer Internet 

Jak podkreślała, tempo rozwoju mediów cyfrowych sprawia, że nieustannie stajemy przed nowymi wyzwaniami, takimi jak deepfake’i czy sztuczna inteligencja.  

– Technologia może dziś przynieść wiele dobrego, ale może też wyrządzić krzywdę. Musimy nieustannie biec i to coraz szybciej, żeby dotrzymać tempa tym zmianom. Po to jest ta konferencja – wspólnie wypracowujemy tutaj rozwiązania, co można zrobić teraz, zaraz, by skutecznie chronić dzieci przed krzywdą w internecie. 

Jakie będzie dzieciństwo przyszłych pokoleń? Bo to, że będzie cyfrowe, już wiemy. Ale co możemy zrobić, żeby nie było pełne hejtu i cyberprzemocy, z którą dziś styka się co drugie dziecko? Żeby wykorzystać potencjał technologii, a nie mierzyć się codziennie z jej ciemną stroną? 

– Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży to nie tylko hasło konferencji. To dla nas wszystkich odpowiedzialność za młode pokolenia i ich przyszłość – mówił Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji podczas otwarcia konferencji. – Jesteśmy w takim momencie, że czas postawić tezę, która nie wybrzmiała na żadnej konferencji – nie ma już podziału na bycie offline i online. Potrzebujemy nowej kultury internetu, opartej na odpowiedzialności dorosłych za dzieci.  

Wspólne działanie 

Z badań NASK wynika, że ponad połowa dzieci doświadcza krzywdy w interncie. I również ponad połowa nikomu o tym nie mówi. 

– Milczenie bywa najbardziej niebezpieczną luką w tym systemie – podkreślał wicepremier. – Wszyscy powinni przyjąć jeden, podstawowy standard – dobro dziecka. To nasza wspólna odpowiedzialność, zaczynając od programisty, który to dobro ma na względzie, a na platformie, która, bez względu na wielkość, potrafi o nie zadbać i je wyegzekwować. Przyszłość dzieci w świecie algorytmów to przyszłość, którą piszemy wspólnie – w domach, instytucjach, organizacjach i szkołach. 

Właśnie tę wspólnotę działań podkreślali uczestnicy konferencji. Zmiany muszą być szerokie – od naszych domów, przez szkoły i instytucje państwowe, po korporacje odpowiedzialne za rozwój technologii.

Eksperci – psychologowie, pedagodzy, specjaliści ds. cyberbezpieczeństwa, prawnicy i badacze, a wśród nich prelegenci z NASK – nie ograniczają się wyłącznie do debatowania. Rozmowy to już za mało. Podczas konferencji wypracowują rekomendacje, które przełożą się na praktykę. Tak jak dziś robią to już Francja czy Włochy, gdzie konkretne przepisy prawne regulują dostęp do mediów społecznościowych i sposób, w jaki się z nich korzysta.  

– Nam też potrzeba takich regulacji, bo musimy pamiętać, że świat cyfrowy jest dzisiaj wszędzie, więc niezbędne są kompleksowe działania – mówiła Anna Rywczyńska. – Żeby realnie coś zmienić w zakresie cyberbezpieczeństwa dzieci musimy zaangażować nie tylko edukatorów, rodziców czy nauczycieli, ale też firmy, odpowiedzialne za tworzenie aplikacji i narzędzi cyfrowych, z których korzystają najmłodsi, na przykład chatboty.  

Z chatbotami dzieci nawiązują dziś bliskie relacje. Bywa, że sztuczna inteligencja zastępuje im kontakt z ludźmi. To jeden z nowych tematów, które eksperci z NASK omawiają podczas konferencji. W jaki sposób młodzi ludzie rozmawiają dziś ze sztuczną inteligencją? Czy nie zastępuje ona relacji z ludźmi? A jeśli tak, to co możemy z tym zrobić? Dyskusję prowadzi Julia Piechna, kierowniczka Zespołu Projektów Społecznych i Współpracy Międzynarodowej w NASK.  

Przyszłość dzieci zależy od nas 

Równie poważnym problemem jest presja związana z wyglądem, jaką media społecznościowe wywierają na młodych ludzi. Ewa Domańska z NASK, która poprowadziła panel na ten temat, podkreślała, że ta presja ma ogromny wpływ na psychikę młodych ludzi.

– Obniża samoocenę, zaburza samoakceptację – mówiła Domańska, kierowniczka zespołu ds. ochrony dzieci i młodzieży przed zagrożeniami w internecie. –Im więcej czasu nasze dziecko spędza w mediach społecznościowych, tym bardziej nasze dziecko jest na to narażone – na taki wyidealizowany obraz naszego ciała. Dzieci zaczynają się zastanawiać, czy są odpowiednio ubrane, umalowane, uczesane, czy ich zachowanie jest takie, jakiego oczekują od nich użytkownicy mediów społecznościowych. Czują się niewystarczające. Badania pokazują, że dzieci sięgają po media społecznościowe, by poprawić sobie nastrój, a oglądanie wyidealizowanej rzeczywistości go obniża, więc wpadają w takie błędne koło – zaznaczała. 

Jak dodała, co trzecie dziecko chciałoby wyglądać tak, jak influencer, którego obserwują. – A dziewczynki chciałyby wyglądać tak, jak na zdjęciach, na które nałożone są filtry. Z badań wynika, że niemal jedno na dziesięcioro dzieci nienawidzi swojego ciała. Aż 80 proc. dziewczynek czuje presję na wygląd. To powinno nas, dorosłych, alarmować. Jeśli chodzi o hejt, to właśnie wygląd jest na pierwszym miejscu, gdy mówimy o powodach cyberprzemocy – zaznaczała.

Co zrobić, żeby dzieci były odporne na presję mediów społecznościowych? – Rozmawiać i dawać przykład. Nie ma innego sposobu. To my powinniśmy dbać o to, żeby nie krytykować kogoś za wygląd, tylko podkreślać kompetencje, merytorykę, umiejętności – mówiła Ewa Domańska.

Konferencja to przede wszystkim rozmowa o przyszłości dzieci. To, jak będzie wyglądała, zależy przede wszystkim od nas – dorosłych. Żeby kształtować ją świadomie i odpowiedzialnie, należy nieustannie podążać za rozwojem technologii. 

– Pytanie o przyszłość to nie tylko rola nas, odpowiedzialnych za legislację, ale także organizacji, które o te zmiany walczą. By były szybsze i bardziej skuteczne – mówił wicepremier Krzysztof Gawkowski. – Zaangażowanie Ministerstwa Cyfryzacji pokazuje także program “Włącz szacunek, wyłącz hejt”. To również hasło roku szkolnego, w którym chcemy przeciwdziałać hejtowi i edukować o cyberbezpieczeństwie, a przede wszystkim pokazywać, że w świecie młodych ludzi, hejt nie może być ceną za wolność słowa.