Twoje dane, cudzy post. Ile naszej prywatności trafia do internetu?

Zdjęcie spod domu, relacja z podróży czy informacja o miejscu pracy. Każdego dnia zostawiamy w internecie ślady, które mogą zdradzać znacznie więcej, niż nam się wydaje. Wystarczy połączyć kilka pozornie nieistotnych szczegółów, by ustalić, gdzie mieszkamy, pracujemy lub spędzamy wolny czas. Co więcej, informacje o nas publikują również inni. I choć nie zawsze mamy na to wpływ, konsekwencje możemy odczuwać przez długi czas.

Kilkanaście sekund nagrania, tysiące komentarzy

Nauczyciel reaguje na konflikt między uczniami, ratowniczka medyczna prosi o odsunięcie się od miejsca interwencji. Ktoś nagrywa krótki fragment zdarzenia i publikuje go z własnym komentarzem. Odbiorcy nie wiedzą, co wydarzyło się wcześniej, ale już oceniają zachowanie osób widocznych na filmie. Pojawiają się obraźliwe wiadomości, a twarz czy identyfikator mogą wystarczyć, by ustalić ich tożsamość.

— Przed opublikowaniem filmu warto pomyśleć o człowieku, którego pokazuje nagranie, i o zadaniach, które wykonuje. Osoba zwracająca uwagę na zasady może właśnie dbać o czyjeś bezpieczeństwo. Krótki film z emocjonalnym komentarzem łatwo pomija ten kontekst, a jego bohater może zostać z falą ocen i obraźliwych wiadomości — mówi Anna Kwaśnik, ekspertka NASK ds. budowania świadomości cyberbezpieczeństwa.

Nagrania mogą oczywiście pomagać w dokumentowaniu nieprawidłowości czy dochodzeniu swoich praw. Jednak zanim udostępnimy materiał publicznie, warto zastanowić się nad jego konsekwencjami. Czasami wystarczy przekazać go odpowiedniej instytucji, a jeśli decydujemy się na publikację, zadbać o ukrycie twarzy osób postronnych, identyfikatorów i innych danych pozwalających na ich rozpoznanie.

Raz opublikowane materiały mogą zresztą zostać wykorzystane w zupełnie innym celu niż zakładał ich autor. Zdjęcia i nagrania trafiają również w ręce oszustów, którzy wykorzystują cudze wizerunki do tworzenia fałszywych reklam czy podszywania się pod znane osoby.

Skalę tego problemu pokazuje raport NASK „Reakcja platform społecznościowych na zgłoszenia w I półroczu 2026 roku”. W ciągu sześciu miesięcy Ośrodek Analizy Dezinformacji NASK przekazał platformom 1546 zgłoszeń dotyczących podszywania się pod instytucje lub osoby powszechnie znane. Usunięto 78,6 proc. zgłoszonych materiałów z tej kategorii.

Wykorzystywanie wizerunków znanych osób było również jednym z tematów warsztatów, które NASK zorganizował dla twórców internetowych. Uczestnicy rozmawiali z ekspertami o deepfake’ach, AI Act, cyberhigienie i coraz bardziej spersonalizowanych oszustwach. Wiele uwagi poświęcono także odpowiedzialności za publikowane treści, szczególnie istotnej w przypadku osób, których materiały docierają do tysięcy odbiorców.

— Otwartość i zaangażowanie uczestników pokazały, że twórcy internetowi są świadomi swojej roli, ale również tego, że coraz bardziej spersonalizowane oszustwa mogą dotknąć każdego, niezależnie od doświadczenia czy wiedzy. Właśnie dlatego tak ważna jest współpraca influencerów, ekspertów i instytucji na rzecz budowania bezpieczniejszej przestrzeni cyfrowej — mówi Anna Kwaśnik.

Warsztaty były jedną z inicjatyw Europejskiego Miesiąca Cyberbezpieczeństwa (European Cybersecurity Month, ECSM). Przez cały październik podobne rozmowy prowadzono w szkołach, firmach, instytucjach i lokalnych społecznościach.

Październik pod znakiem cyberbezpieczeństwa

W zakończonej edycji kampanii, koordynowanej w Polsce przez NASK, zgłoszono 81 inicjatyw o łącznym zasięgu blisko 1,5 miliona odbiorców.

Za tymi liczbami stoją konferencje, webinary, lekcje i kampanie informacyjne organizowane przez szkoły, uczelnie, samorządy, firmy, organizacje społeczne i instytucje publicze poświęcone m.in. ochronie danych, phishingowi, dezinformacji i sztucznej inteligencji. Obok dużych wydarzeń ogólnopolskich organizowano także lokalne warsztaty i spotkania, podczas których uczestnicy mogli zdobyć praktyczną wiedzę o bezpieczeństwie w sieci.

Choć Europejski Miesiąc Cyberbezpieczeństwa dobiegł końca, jego tegoroczne hasło „Cyberbezpieczeństwo zaczyna się od Ciebie” pozostaje aktualne. Warto wykorzystać zdobytą wiedzę w praktyce: sprawdzić ustawienia prywatności, przejrzeć stare publikacje, usunąć niepotrzebne informacje i upewnić się, że nasze konta są odpowiednio zabezpieczone. Równie ważna jest ostrożność wobec danych innych osób. Zanim udostępnimy zdjęcie, film czy fragment rozmowy, zastanówmy się, jakie mogą być tego konsekwencje.

Materiały i poradniki przygotowane w ramach ECSM nadal są dostępne na stronie bezpiecznymiesiac.pl. Można do nich wracać przez cały rok, bo zagrożenia w sieci nie znikają wraz z końcem października