AktualnośćZdrowie w epoce fake newsów. NASK i WUM razem przeciwko dezinformacji
Nieprawdziwe informacje o szczepieniach, cud-terapie, teorie spiskowe o „ukrywanych skutkach ubocznych”. Dezinformacja zdrowotna rozlewa się po internecie szybciej niż fakty, a jej konsekwencje bywają dramatyczne – od rezygnacji z leczenia po utratę zdrowia i życia. Dlatego NASK i Warszawski Uniwersytet Medyczny łączą siły, by stawić jej czoła.
Dlaczego właśnie zdrowie stało się celem manipulacji?
W obszarze zdrowia dezinformacja uderza najmocniej, bo dotyka naszych największych lęków – przed chorobą, cierpieniem i śmiercią. Medycyna pełna trudnych pojęć i procesów, które wymagają specjalistycznej wiedzy. W tej luce łatwo mieszczą się fałszywe narracje: proste, emocjonalne i często podszyte teoriami spiskowymi.
– Dezinformacja to nie tylko pomyłka. To celowe działanie, które ma wprowadzić ludzi w błąd. W obszarze zdrowia jej skutki bywają szczególnie dramatyczne, bo wpływają na decyzje pacjentów – wyjaśnia Magdalena Wilczyńska z Ośrodka Analizy Dezinformacji NASK.
Fałszywe treści bywają powielane w dobrej wierze – ktoś udostępnia post znajomemu, bo „chce ostrzec”. Ale konsekwencje są realne: rośnie nieufność wobec lekarzy i instytucji, pojawia się pokusa szukania alternatywnych terapii, a algorytmy mediów społecznościowych jeszcze wzmacniają takie przekazy. Jak pokazuje doświadczenie pandemii, w dobie kryzysów dezinformacja rozprzestrzenia się wykładniczo, a jej skutki długo nie znikają.
Dlatego potrzebne jest podejście systemowe – współpraca ekspertów od technologii i cyberbezpieczeństwa z badaczami i lekarzami. Tylko tak można skutecznie bronić pacjentów i społeczeństwo przed manipulacją.
– Technologia i medycyna spotykają się w jednym punkcie – w trosce o życie i bezpieczeństwo ludzi. Dzięki współpracy z WUM możemy działać szybciej i skuteczniej – mówi Radosław Nielek, dyrektor NASK-PIB.
Jak będzie wyglądała współpraca?
Podpisane 22 września 2025 r. porozumienie zakłada wymianę wiedzy i doświadczeń, wspólne badania oraz działania edukacyjne. Eksperci obu instytucji będą analizować treści krążące w internecie i przygotowywać rekomendacje dla instytucji publicznych. Studenci i pracownicy WUM wezmą udział w warsztatach i szkoleniach, które pokażą im, jak rozpoznawać i neutralizować fałszywe narracje.
Jak zaznacza prof. Rafał Krenke, rektor WUM: – Rolą Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego jest nie tylko kształcenie kadry medycznej i prowadzenie badań naukowych, ale także działanie na rzecz promocji zdrowia wśród obywateli naszego kraju.
Wspólne projekty będą obejmować zarówno analizy treści krążących w sieci, jak i przygotowywanie rekomendacji dla instytucji publicznych. Planowane są również pilotażowe projekty angażujące studentów w rozmowy z pacjentami – tak, by przyszli lekarze potrafili reagować, gdy ktoś przychodzi do gabinetu z pytaniami opartymi na fake newsach. Obok tego prowadzone będą analizy dobrych praktyk z innych krajów i wspólne publikacje naukowe.
Nie chodzi jednak wyłącznie o reagowanie na deepfake, gdy już zdążą się rozprzestrzenić. NASK i WUM stawiają także na tzw. „prebunking”, czyli uczenie ludzi, jak rozpoznawać techniki manipulacji zanim trafią na konkretny mit czy teorię spiskową. To podejście pozwala budować odporność społeczną, zamiast stale gasić pożary.
– Działania prozdrowotne, profilaktyka, szerzenie wiedzy naukowej o zdrowiu i przeciwdziałanie dezinformacji na tematy związane ze zdrowiem i jego ochroną są wpisane w DNA naszej uczelni – dodaje prof. Rafał Krenke, rektor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
W stronę bardziej świadomego społeczeństwa
Nowe partnerstwo otwiera także perspektywę współpracy międzynarodowej. WUM jest członkiem stowarzyszenia europejskich uniwersytetów na rzecz dobrostanu EUniWell, którego misją jest działanie na rzecz jakości życia mieszkańców Unii Europejskiej. Włączenie tej sieci w działania przeciwko dezinformacji zdrowotnej pozwala budować rozwiązania, które będą miały szerszy, europejski zasięg.
– Porozumienie z NASK otwiera nam nowe obszary działania i nowe możliwości – podsumowuje prof. Rafał Krenke.
Podpisane porozumienie to krok w stronę bardziej świadomego społeczeństwa, które nie ulega prostym, emocjonalnym przekazom i potrafi odróżniać fakty od manipulacji. Włączenie potencjału badaczy, lekarzy i ekspertów cyfrowych zwiększa szansę, że dezinformacja zdrowotna spotka się z przygotowaną i odporną publicznością.
Bo dezinformacji nie da się wyłączyć jednym kliknięciem. Można jednak sprawić, by trafiała na odbiorców przygotowanych, świadomych i krytycznych wobec fałszywych treści.
– Chcemy wspólnie działać na rzecz społeczeństwa odpornego na manipulację, które potrafi odróżniać fakty od fałszywek. To inwestycja w bezpieczeństwo zdrowotne nas wszystkich – podsumowuje dyrektor NASK
Wyróżnione aktualności
AktualnośćRazem dla bezpieczeństwa sieci 5G – warsztaty 5G TACTIC w NASK
5G ma napędzać transport, przemysł, administrację, a za chwilę – rzeczy, których jeszcze nawet nie nazywamy. Problem w tym, że im więcej od tej technologii zależy, tym mniej miejsca zostaje na pomyłki.
AktualnośćTransgraniczna autostrada danych. Ruszył projekt QKD Germany‑Poland‑Czechia
Czy istnieje rozmowa, której nie da się podsłuchać albo informacje, których nie da się przechwycić? W niedalekiej przyszłości powstanie pierwsza tak rozbudowana sieć kwantowa w Europie Środkowej, która wykorzysta technologię generowania i dystrybucji kluczy kryptograficznych. To oznacza bezpieczne przesyłanie informacji międzynarodowych. NASK jest partnerem tej inicjatywy.
AktualnośćMoc obliczeniowa dla polskiej AI. Pierwszy superkomputer NASK wystartował
NASK uruchomił nowy klaster do obliczeń AI. Wart 30 milionów złotych projekt to inwestycja w zdolność prowadzenia badań, tworzenia własnych narzędzi i rozwijania technologii, które odpowiadają na konkretne potrzeby państwa i obywateli.
AktualnośćCyberbezpiecznie od 30 lat. CERT Polska
Od 12 incydentów w 1996 roku, po przeszło 260 tysięcy w ubiegłym. Te liczby najlepiej pokazują, jak diametralnie zmieniła się skala cyberataków oraz rola CERT Polska w podnoszeniu świadomości o cyberbezpieczeństwie. Pierwszy w Polsce zespół reagowania na zagrożenia w sieci, który powstał w NASK, obchodzi właśnie 30 urodziny.
Najnowsze aktualności
AktualnośćCentrum Cyberbezpieczeństwa NASK o krok bliżej
Ultranowoczesne Centrum Cyberbezpieczeństwa NASK powstanie na warszawskiej Pradze-Północ, a w nim m.in. laboratoria do rozwoju sztucznej inteligencji czy Centrum Odzyskiwania Danych. Instytut właśnie uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę CCN. To już tylko jeden krok od symbolicznego “wbicia łopaty” i – co za tym idzie – wzmocnienia krajowego systemu cyberbezpieczeństwa.
AktualnośćRodzina PLLuM znowu się powiększa. Polskie AI coraz silniejsze
Co łączy pismo z urzędu, firmową bazę wiedzy, pomocnika AI w banku i aplikację, która ma odpowiedzieć użytkownikowi prostym językiem?
AktualnośćWakacje 2026 z Klubem Cyfrowych Możliwości – rekrutacja trwa!
Wakacje zbliżają się szybciej, niż się wydaje, a rodzice zadają sobie pytanie, co zrobić, żeby dzieci połączyły przyjemne z pożytecznym? Odpowiedzią może być Klub Cyfrowych Możliwości. Właśnie ruszyły zapisy na bezpłatne warsztaty KCM, które tego lata pojawią się w 54 miejscowościach. To cztery dni zajęć, podczas których dzieci nie tylko „korzystają z technologii”, ale zaczynają ją rozumieć i tworzyć po swojemu.