AktualnośćOdporne media. Cyberbezpieczeństwo w pracy dziennikarza
Fake-newsy, dezinformacja, deepfaki i modele językowe piszące „wiarygodne” bzdury z prędkością światła. To gąszcz, w którym łatwo się zgubić. Odpowiada na to NASK, który przygotował przewodnik dla dziennikarzy i twórców internetowych. Pomoże on nadążyć za szybko zmieniającą się infosferą – tym bardziej podczas Europejskiego Miesiąca Cyberbezpieczeństwa.
Co roku w październiku cała Europa mówi jednym głosem o bezpieczeństwie w sieci. Właśnie dobiega końca 13. Europejski Miesiąc Cyberbezpieczeństwa (ECSM), czyli inicjatywa Agencji Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA) i Komisji Europejskiej, która przypomina, jak chronić się w cyfrowym świecie w obliczu coraz to nowszych zagrożeń online. Tegoroczna kampania obejmowała oszustwa inwestycyjne oparte na AI, bezpieczeństwo danych i zagrożenia wymierzone w grupy szczególnie narażone na manipulację.
– W tym roku zebraliśmy ponad 80 inicjatyw zgłoszonych przez firmy, instytucje i użytkowników internetu, które dotarły do ponad 500 tysięcy odbiorców – od uczniów i pracowników biznesu po osoby, które po prostu chcą bezpiecznie korzystać z sieci. Cieszy nas, że coraz więcej podmiotów dostrzega znaczenie kampanii i wzmacnia świadomość cyberbezpieczeństwa w swoim otoczeniu – mówi Anna Kwaśnik z Zespołu Zarządzania Wiedzą w Obszarze Cyberbezpieczeństwa NASK.
Konkretne narzędzie dla mediów
Praca dziennikarza to szukanie faktów, rozmowy z ludźmi i zbieranie informacji. W tym zawodzie każdy plik, kontakt, zrzut ekranu czy nagranie mają znaczenie. Dla cyberprzestępców może to stanowić cenny łup, a przejęty dostęp do plików potrafi zatrzymać ważną publikację. To tylko jedno z wielu zagrożeń dla mediów, które niesie za sobą rozwój technologii, dlatego NASK przygotował „Przewodnik po cyberbezpieczeństwie i sztucznej inteligencji dla mediów i twórców cyfrowych”. Pomaga on bezpiecznie tworzyć i weryfikować treści w świecie zdominowanym przez dezinformację i rozwój sztucznej inteligencji.
– Dobrze wiemy, że media są narażone na różnego rodzaju ataki. Nie trzeba sięgać daleko – w ubiegłym roku mieliśmy głośny przypadek cyberataku na Polską Agencję Prasową, który skutkował publikacją, fałszywej depeszy o rzekomej mobilizacji wojskowej. Reakcja PAP-u była szybka, odpowiedzialna, zupełnie transparentna, ale też nie każdy podmiot medialny ma takie zasoby, czy takie procedury i świadomość, żeby w takiej sytuacji skutecznie zareagować – zaznacza Sylwia Adamczyk, z Zespołu Zarządzania Wiedzą w Obszarze Cyberbezpieczeństwa NASK.
Deepfake – plaga internetu
Technologia deepfake to kolejne wyzwanie dla współczesnych mediów. Analiza NASK z okresu czerwiec 2024 – sierpień 2025 pokazała jak szybko rozwija się ten rodzaj manipulacji. W badanym okresie eksperci zidentyfikowali ponad 13 tysięcy fałszywych reklam, w których wykorzystano zmanipulowane materiały audiowizualne. W ponad 320 przypadkach naruszono wizerunek znanych osób. Mimo że jakość takich materiałów rośnie, nadal da się zauważyć pewne błędy.
– Deepfake wideo często powstaje dzięki technice lip-sync, która animuje usta zgodnie z podłożonym tekstem. Takie materiały nadal zdradzają wiele błędów: artefakty wokół ust, wampirze zęby, niepasujące elementy twarzy, a czasem wyraźną „maskę” na granicy skóry. W starszych lub darmowych narzędziach pojawiają się też zniekształcone dłonie, dodatkowe palce czy nienaturalne tła. Warto zwracać uwagę właśnie na te szczegóły – wylicza Alicja Martinek z Zakładu Nauki o Danych NASK.
W NASK zgłaszaniem deepfake’ów i badaniem dezinformacji zajmuje się Ośrodek Analizy Dezinformacji (OAD).
AI w redakcji
Modele językowe (LLM-y) mogą wspierać tworzenie treści, ale mogą też fałszować fakty, wymyślać dane i wzmacniać szkodliwe narracje. Najczęściej robią to z pełnym przekonaniem, co istotnie zwiększa ryzyko powielania błędów, a każda taka sytuacja nadwyręża wiarygodność dziennikarza.
– Modele językowe bardzo niechętnie przyznają się do niewiedzy – zaznacza dr Agnieszka Karlińska z Zakładu Dużych Modeli Językowych NASK. – Tak są uczone, a użytkowniczki i użytkownicy oczekują, że modele będą pewne siebie i nigdy nie będą odmawiać odpowiedzi.
W przewodniku przygotowanym przez NASK jest również mowa o ograniczeniach LLM-ów, a także o dobrych praktykach korzystania z nich – m.in. unikanie wprowadzania poufnych danych, zwracanie uwagi na naturalność wygenerowanych wypowiedzi czy oznaczanie materiałów powstałych przy użyciu AI.
Cyberhigiena – tarcza dziennikarza
W przewodniku nie zabrakło też zasad cyberhigieny, które wzmacniają bezpieczeństwo pracy redakcji. Silne hasła, uwierzytelnianie dwuskładnikowe, regularne kopie zapasowe oraz rozdzielenie pracy od strefy prywatnej wzmacniają odporność redakcji i zmniejszają ryzyko ingerencji w przekaz.
Przewodnik – dużo więcej o cyberbezpieczeństwie w mediach
Deepfake, chatboty i cyberhigiena to nie wszystko. Przewodnik NASK przedstawia również informacje o prawnych aspektach korzystania z narzędzi AI czy analizę ingerencji podmiotów zewnętrznych w polską przestrzeń informacyjną. Zawiera także definicje kluczowych zagrożeń i omówienie metod przeciwdziałania dezinformacji. Przewodnik to też gotowe rozwiązania, które od ręki można wprowadzić do codziennej pracy redakcji.
Wyróżnione aktualności
AktualnośćPedofilia w internecie kwitnie dzięki AI. Raport Dyżurnet.pl za 2025 rok
300 proc. rok do roku. O tyle wzrosła liczba materiałów wygenerowanych przez AI, które przedstawiają seksualne wykorzystanie dzieci. Znacząco rośnie udział komunikatorów internetowych w dystrybucji CSAM. O tym mówi raport roczny z działań Dyżurnet.pl - zespołu, który w ramach NASK przyjmuje i analizuje zgłoszenia związane z treściami nielegalnymi i szkodliwymi dla dzieci i młodzieży.
AktualnośćCentrum Cyberbezpieczeństwa NASK o krok bliżej
Ultranowoczesne Centrum Cyberbezpieczeństwa NASK powstanie na warszawskiej Pradze-Północ, a w nim m.in. laboratoria do rozwoju sztucznej inteligencji czy Centrum Odzyskiwania Danych. Instytut właśnie uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę CCN. To już tylko jeden krok od symbolicznego “wbicia łopaty” i – co za tym idzie – wzmocnienia krajowego systemu cyberbezpieczeństwa.
AktualnośćRodzina PLLuM znowu się powiększa. Polskie AI coraz silniejsze
Co łączy pismo z urzędu, firmową bazę wiedzy, pomocnika AI w banku i aplikację, która ma odpowiedzieć użytkownikowi prostym językiem?
AktualnośćNASK na Impact’26. Technologia po właściwej stronie
– W tym roku przyjechaliśmy na Impact z wyjątkową agendą, bo zależało nam na tym, aby w atrakcyjny i angażujący sposób opowiedzieć o tym, czym zajmujemy się na co dzień. Za nami inspirujące debaty poświęcone twórcom i sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwu oraz wyzwaniom, jakie niesie cyfrowy świat – podsumowywał obecność NASK na Impact’26 szef instytutu Radosław Nielek.
Najnowsze aktualności
AktualnośćJedno miejsce, jeden system, szybsza reakcja. S46 Cyber Hub już działa
Tysiące organizacji, po wdrożeniu dyrektywy NIS2, będą musiały zgłaszać incydenty, reagować na zagrożenia i spełniać nowe obowiązki związane z cyberbezpieczeństwem. To odpowiedź na rzeczywistość, w której cyberataki coraz częściej wymierzone są nie tylko w wielkie korporacje czy instytucje państwowe, ale także firmy i organizacje odpowiadające za usługi, z których korzystamy każdego dnia.
AktualnośćAdministracja bez papieru. EZD RP staje się nowym standardem
Ćwierć miliona ludzi i ponad trzy tysiące jednostek administracyjnych. Te liczby pokazują skalę wdrożeń EZD RP – pierwsza to użytkownicy, druga – liczba podmiotów, które z niego korzystają. System do elektronicznego zarządzania dokumentacją, stworzony przez NASK, to rewolucja w świecie administracji publicznej. Rewolucja, po którą sięga coraz więcej jednostek, a to najlepsze potwierdzenie jakości.
AktualnośćNie daj się oszukać „na Booking”! Zobacz, jak się chronić
Planowanie urlopu zaczyna się w sieci – od łatwego porównania ofert po szybką rezerwację noclegu. Wygoda ma jednak swoją cenę. W sezonie wakacyjnym rośnie aktywność oszustów, którzy próbują wykorzystać pośpiech i nieuwagę urlopowiczów. Można się jednak przed tym uchronić.