Wiedza o środowisku w praktyce – rusza V Ogólnopolska Olimpiada Antysmogowa

– Przez lata przyzwyczailiśmy się do myśli, że ktoś kiedyś „rozwiąże problem zanieczyszczeń”. Tymczasem to już się nie wydarzy – mówi Barbara Leśniczak kierująca Edukacyjną Siecią Antysmogową w NASK – Ratowanie środowiska to zadanie dla ludzi, którzy dopiero wchodzą w dorosłość. To oni będą musieli zmierzyć się z konsekwencjami tego, co dziś jest odkładane na później.

Tym, którzy chcieliby się zmierzyć z wyzwaniami został mniej niż miesiąc. Rejestracja uczestników olimpiady potrwa do 13 marca 2026 r. Organizatorem konkursu dla uczniów klas 7 i 8 szkół podstawowych z całej Polski jest NASK realizujący program Edukacyjna Sieć Antysmogowa.

Planeta nie uratuje się sama

Ogólnopolska Olimpiada Antysmogowa to konkurs wiedzy poświęcony jakości powietrza i zmianom klimatu. Skala przedsięwzięcia najlepiej widoczna jest w liczbach. W ostatniej edycji wzięła udział rekordowa liczba uczestników – około 21 tysięcy uczniów z całej Polski. 

– To konkurs, który uczy uważności – na fakty, na współzależności, na świat. Dla wielu młodych ludzi staje się pierwszym doświadczeniem, że nauka może naprawdę wciągać, a rywalizacja może inspirować do myślenia, a nie tylko do zdobywania punktów – Barbara Leśniczak.

W każdym z etapów uczniowie rozwiązują test online składający się z 40 pytań, mierząc się m.in. z problematyką smogu, źródeł zanieczyszczeń powietrza, ich wpływu na zdrowie oraz działaniami, które mogą ograniczać negatywne skutki zmian klimatu. 

Taka konstrukcja konkursu sprawia, że udział w olimpiadzie nie sprowadza się do odtworzenia definicji. To raczej próba zrozumienia zależności i procesów, które stoją za zjawiskami obserwowanymi na co dzień. Dla wielu uczniów jest to pierwsza okazja, by zmierzyć się z tymi tematami w uporządkowanej, ale wymagającej formule.  

– Patrząc na uczestników poprzednich Olimpiad, trudno nie czuć ogromnej nadziei. Ci młodzi ludzie nie tylko uczą się o świecie – oni już teraz próbują go zmieniać. Być może właśnie wśród nich rodzą się przyszli naukowcy, samorządowcy, społecznicy… a na pewno ludzie, którzy nie przechodzą obojętnie wobec tego, co naprawdę ważne – dodaje Leśniczak.

Gra toczy się o coś więcej

Udział w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Antysmogowej to nie tylko sprawdzian wiedzy, ale także realne korzyści dla uczestników. Na laureatów czekają atrakcyjne nagrody rzeczowe, a dziesięciu uczniów z najlepszymi wynikami w skali kraju otrzyma nagrody specjalne – urządzenia elektroniczne, statuetki i dyplomy. 

Uczniowie mogą również liczyć na dodatkowe punkty w rekrutacji do szkół ponadpodstawowych. Olimpiada jest zgłaszana do wykazów konkursów punktowanych, a w ostatnich trzech latach znalazła się na listach niemal wszystkich kuratoriów oświaty. Oznacza to, że dobry wynik w konkursie może mieć realne przełożenie na dalszą ścieżkę edukacyjną. 

Dodatkowo wszyscy uczestnicy olimpiady otrzymają dyplomy, potwierdzające udział w ogólnopolskim konkursie.  

Jak się zgłosić? 

Zgłoszeń uczestników dokonuje nauczyciel – rejestracja trwa do 13 marca 2026 r. na platformie konkursowej olimpiadaesa.nask.pl.  

Warto zgłosić uczniów jak najwcześniej, bo po zalogowaniu zarówno nauczyciele, jak i uczestnicy otrzymują dostęp do wszystkich materiałów wymienionych w bibliografii, na podstawie których przygotowywane są pytania konkursowe.  

Etapy konkursu 

Laureaci zostaną wyłonieni w trzech etapach:  

• I  etap – szkolny: 17 marca 2026 r., godz. 10 

• II  etap – wojewódzki: 31 marca 2026 r., godz. 10 

• Finał – ogólnopolski: 14 kwietnia 2026 r., godz. 10 

Wyniki zostaną ogłoszone do 28 kwietnia 2026 r. 

Dlaczego warto? 

Na laureatów czekają atrakcyjne zestawy nagród rzeczowych, a dodatkowo 10 laureatów z najlepszymi wynikami otrzyma nagrody specjalne: urządzenia elektroniczne, statuetki i dyplomy. Wszyscy uczniowie biorący udział w olimpiadzie otrzymają dyplomy uczestnika. 

Olimpiada jest również zgłaszana do wykazów konkursów punktowanych w rekrutacji do szkół ponadpodstawowych. W ostatnich trzech latach znalazła się na listach niemal wszystkich kuratoriów oświaty.  

Wykazy we wszystkich województwach zostaną opublikowane przez kuratoria do 28 lutego 2026 r. 

Gdzie szukać informacji? 

Pytania można kierować na adres: olimpiada@esa.nask.pl. 

Regulamin, bibliografia i szczegóły: olimpiadaesa.nask.pl.  

Program Edukacyjnej Sieci Antysmogowej: esa.nask.pl 

Facebook ESA: ESA – Edukacyjna Sieć Antysmogowa 

Ogólnopolska Olimpiada Antysmogowa – plakat 

Ogólnopolska Olimpiada Antysmogowa – animacja  

Edycja 2025/2026 odbywa się pod honorowym patronatem Ministerstwa Cyfryzacji, Ministra Edukacji oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Nad stroną merytoryczną konkursu czuwają eksperci Polskiego Alarmu Smogowego oraz Fundacji Edukacji Klimatycznej.